मौद्रिक नीति समग्रमा लगानीकर्ताहरुको हित अनुकूल (एक विश्लेषण )

Jul 12, 2018 Merolagani

- रामु खनाल,शेयर बजार बिश्लेषक ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. चिरञ्जीवि नेपालद्वारा आ.ब. २०७५/०७६ को मौद्रिक नीति सार्वजनिक गरिएको छ । सिद्धान्तत मौद्रिक नीति जहिले पनि बजेटलाई सहयोग पुग्नेगरि नै आउने गर्छ अर्थात बजेटको परिपूरकको रूपमा मौद्रिक नीति आउने गर्छ ।

बजेट मार्फत पूँजीबजारमा अन्योलको रूपमा रहेको मुल्य अभिवृद्धि कर ( भ्याट ) को बारेमा नीतिगत रूपमा नै सम्बोधन गरिको थियो ।

त्यस्तै आ .व. २०७५/०७६ को मौद्रिक नीति मार्फत पूँजी बजारका थप अन्य कुराहरुको बारेमा सम्बोधन गरिएको छ । यस पटकको मौद्रिक नीतिले समग्र पूँजीबजारलाई कस्तो प्रभाव पार्ला त एक विश्लेषण ।

पूँजी बजारको विकास एवं विस्तार हुने 

मौद्रिक नीतिको कारणले नै बजार तत्काल बढ्ने र घट्ने दृष्टिकोण बाट हेर्नु भन्दा पनि दीर्घकालीन रूपमा हेर्दा समग्र बजारको विकास एवं विस्तार हुने गरि नै मौद्रिक नीति आएको छ अर्थात समग्रमा लगानीकर्ताहरुको हित अनुकूल हुनेगरी नै आएको देखिन्छ ।

बजारमा अहिले नयाँ नयाँ कम्पनीहरु र शेयर संख्या थपिने क्रम बढ्दो छ । शेयर संख्या थपिँदै जाने तर बजारको विस्तार नहुने कारण बजारमा नकारात्मक असर परिरहेको छ । साथै बजारको साँचो भने निश्चित संख्यामा रहेका ब्रोकरहरुको हातमा रहिआएको छ अर्थात बजारमा ब्रोकरहरुको सिन्डिकेट कायम छ । जसको कारण बजारको विकास एवं विस्तारमा प्रतिकूल प्रभाव परेको छ ।

ब्रोकरहरुको सिण्डिकेट तोडिने

आ.व. २०७५/०७६ को मौद्रिक नीति मार्फत बैंकहरुले सहायक कम्पनी मार्फत ब्रोकरको कारोबार गर्न पाउने ब्यवस्थाका कारण बजारमा रहेको ब्रोकरहरुको सिण्डिकेट तोडिने छ । जसको कारण बजारको थप विकास एवं विस्तार भइ समग्र बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ ।

बैंकहरुले सहायक कम्पनी मार्फत ब्रोकरको कारोबार गर्न पाउने र निकट भबिष्यमा नै अनलाईन ट्रेडिङ्ग मार्फत लगानीकर्ताहरुले कारोबार गर्न पाउने भएका कारण यसलाई शेयर बजारको विकास एवं विस्तारको लागि एक अग्रगामी छलाङ को रूपमा लिनुपर्छ ।

बैंकहरुमा तरलता थपिने

बैंकहरूले लगानी योग्य पूँजीको कृतिम अभाव देखाइ बेला बेलामा शेयर बजारमा चलखेल हुने गर्छ । बैंकमा तरलता अभावको कारण बजारमा नकारात्मक असर पर्छ । तर यस मौद्रिक नीति मार्फत बैंकहरुको सिआरआर ४ प्रतिशतमा झारेको कारण बैंकहरुमा ४८ अर्ब  रूपैयाँ तरलता थपिने छ । जसको कारण बैंकहरुमा लगानी योग्य पूँजीको वृद्धि भइ बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने देखिन्छ ।

मार्जिन कलको समस्या केहि हदसम्म सम्बोधन

लगानीकर्ताहरुको अर्को टाउको दुखार्इको बिषय रहेको मार्जिन कलको समस्या पनि केहि हदसम्म यो मौद्रिक नीति मार्फत सम्बोधन भएको छ । मार्जिन कलको समस्या केही हदसम्म सम्बोधन भएता पनि लगानीकर्ताहरुले अपेक्षा गरेको शेयर धितो कर्जा वृद्धिलाई यस मौद्रिक नीतिले समेट्न भने सकेन ।

तर शेयरमूल्य २० प्रतिशत नघटिकन मार्जिन कल गर्न नपाइने ब्यवस्थाका कारण यो अप्रत्यक्ष रूपमा अर्थात घुमाउरो पारामा शेयर धितो कर्जा ५० प्रतिशतबाट ७० प्रतिशत पुर्याइएको जस्तो नै हो । अर्थात यस ब्यवस्थाका कारण शेयरको मुल्याङ्कनमा वृद्धि गरिएको छ ।

शेयरको अंकित मुल्य घटे पनि वास्तविक मुल्य भने बढेको छ । जसको कारण मार्जिन रकम तिर्नको लागि लगानीकर्ताहरुले या त शेयर बिक्रि गर्नुपर्ने वा अन्यत्रबाट रकमको जोहो गर्नुपर्ने झन्झट केही हदसम्म हटेको छ ।

अलि अलि मूल्य घट्यो कि मार्जिन रकम तिर्न कै लागि शेयर बेच्नुपर्ने झन्झट कम भएको छ । जसको कारण मार्जिन रकम तिर्न शेयर बिक्री गर्ने चाप कम हुनेछ । बिक्री चाप कम भइ बजारमा सकारात्मक पर्नेछ ।

बाणिज्य बैंकहरुको शेयर कर्जामा ऋण प्रवाह गर्ने क्षमता बढ्ने 

पहिला बाणिज्य बैंकहरुको पूँजी २ अर्ब रूपैयाँ मात्र थियो । उक्त समयमा प्राथमिक पूँजीको ४० प्रतिशतसम्म शेयरमा ऋण प्रवाह गर्न पाइन्थ्यो । तर अहिले बैंकहरुको पूँजी वृद्धि भर्इ ८ अर्ब  रूपैयाँ पुगेको छ । बैंकहरुको पूँजी वृद्धि गरेको कारण नै प्राथमिक पूँजीको २५ प्रतिशत सम्म शेयरमा ऋण प्रवाह ब्यवस्था गरिएको हो ।

झट्ट हेर्दा बैंकहरुको प्राथमिक पूँजीको शेयरमा ऋण प्रबाह ४० प्रतिशत बाट २५ प्रतिशतमा झारेको जस्तो देखिएता पनि अहिले बैंकहरुको पूँजीको आकार वृद्धि भएको कारण यसलाई सकारात्मक रूपमा नै लिनुपर्छ । ऋण प्रबाहको प्रतिशतमा घटेता पनि ऋण प्रवाह हुने समग्र रकम भने घटेको छैन ।

यसले वाणिज्य बैंकहरुको शेयर कर्जामा ऋण प्रवाह गर्ने क्षमता घट्दैन् । बैंकहरुको पूँजीको आकार र जगेडा कोष लगायत बढ्दो क्रममा रहेकाले प्राथमिक पूँजी बढ्दै जानेछ भने बैंकहरुको शेयर कर्जामा ऋण दिने क्षमता पनि बढ्ने छ । 

नयाँ लघुवित्त कम्पनीका नयाँ शेयरहरु नआउने

लघुवित्त खोल्न नयाँ लाइसेन्स नदिने तर मर्जरमा जान प्रोत्साहन गरिने नीतिका कारण बजारमा नयाँ लघुवित्त कम्पनीका शेयर थपिँदैनन् । बजारमा नयाँ लघुवित्त कम्पनीका नयाँ शेयरहरु नआउने हुँदा बिद्यमान लघुवित्त कम्पनीहरुको शेयरमूल्यमा कुनै नकारात्मक असर पर्दैन। बजारमा विद्यमान लघुवित्त कम्पनीहरुको मात्र शेयर कारोबार हुने हो ।

दीर्घकालीन  मुल्याङ्कन गर्नुपर्छ 

आ.व. २०७५/०७६ को मौद्रिक नीति मार्फत लगानीकर्ताहरुले अपेक्षा गरे अनुरुप शेयर धितो कर्जाको सीमा वृद्धि भएन । वर्तमान ५० प्रतिशतको सीमा वृद्धि होस् भन्ने धेरै लगानीकर्ताहरुको चाहना थियो तर यो चाहना केवल चाहना मै मात्र सीमित रह्यो । लगानीकर्ताहरुले अपेक्षा गरे अनुरुप मौद्रिक नीति मार्फत यसको प्रत्यक्ष रूपमा सम्बोधन गरिएन ।

मौद्रिक नीति कै कारण बजार तत्काल नै घट्ने वा बढ्ने दृष्टिकोणबाट हेर्नुभन्दा पनि आ.व. २०७५/०७६ को मौद्रिक नीतिले समग्र पूँजी बजारलाई दीर्घकालीन रूपमा कस्तो प्रभाव पार्ने छ त त्यो आधारबाट मौद्रिक नीतिको मुल्याङ्कन गर्नुपर्छ ।

दीर्घकालीन रूपमा समग्र पूँजी बजारलाई सकारात्मक प्रभाव

बैंकलाई सहायक कम्पनी मार्फत ब्रोकरको काम गर्ने कुरामा सम्बोधन गर्नु , तरलताको समस्या केही हदसम्म सम्बोधन गर्न सिआरआर ४ प्रतिशतमा झार्नु , ब्याजदर ब्यवस्थित गर्न स्प्रेडदर घटाउनु , मार्जिन कलको तनाव कम गर्न शेयरमूल्य २० प्रतिशत नघटि मार्जिन कल नगर्ने ब्यवस्था गर्नु लगायतका विविध ब्यवस्थाको कारणले पूँजी बजारको दीर्घकालीन हित , पूँजी बजारको विकास एवं विस्तारको लागी आ.व.२०७५/०७६ को मौद्रिक नीतिलाई सकारात्मक रूपमा लिनुपर्छ । यो ब्यवस्थाका कारण दीर्घकालीन रूपमा समग्र पूँजी बजारलाई सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ ।

फूलको आँखामा फूलै संसार ,काँडाको आँखामा काँडै संसार !

अत: कुनै पनि कुरालाई हेर्ने मुल्याङ्कन गर्ने कुरा भनेको हेर्नेको दृष्टिकोणमा भर पर्ने कुरा हो । कसैले कोही कालो केटा वा काली केटीलाई छ्या कस्तो कालो वा काली भन्ने गर्छन् भने कसैले वा ओ कस्तो हेन्सी काले वा ब्ल्याक  ब्युटी भन्ने गर्छन् । सबको हेर्ने नजरिया फरक फरक हुनेगर्छ । त्यसैले त भनिन्छ फूलको आँखामा फूलै संसार ,काँडाको आँखामा काँडै संसार !

comments powered by Disqus

हिमालय ऊर्जा विकास कम्पनीको आईपिओ भोलिदेखि बन्द हुने, आवेदन गर्न आज मात्र समय

Nov 21, 2018

हिमालय ऊर्जा विकास कम्पनी (HUBCL) ले आयोजना प्रभावित क्षेत्रका स्थानीय बासीन्दाका लागि निष्काशन गरेको आईपिओमा मंसिर ५ गते बुधबारसम्म आवेदन गर्न पाउनेछन् । कम्पनीले मंसिर ६ गतेदेखि आइपिओ निष्काशन बन्द हुने बिक्री प्रबन्धक नबिल इन्भेष्टमेन्ट बैंकिङ्गले जनाएको छ ।