हिन्दू धर्मावलम्बीहरुको वाहुल्यता रहेको नेपालमा भन्दा एक वर्ष पहिले नै मुस्लिम बाहुल्यता रहेको बंगलादेशमा जेनजी विद्रोह भयो । त्यहाँको राजनीति अझै अनिश्चयको भूमरीमै फसिरहेको छ ।

चुनावको टुंगो छैन, चुनाव भए पनि देश सहजरुपमा अगाडि बढ्ने कुरामा धेरै बंगलादेशीहरुलाई विश्वास छैन ।

बंगलादेशमा अल्प संख्यक हिन्दूहरुमाथि कट्टर मुस्लिमहरुले पटक पटक आक्रमण गर्दै आएका छन् । जेनजी विद्रोह र त्यसपछिका धेरै महिना त्यहाँ मन्दिरहरु जलाइए, पण्डितहरु र हिन्दू धर्मावलम्बीहरुको घर, पसलहरु जलाइए ।

त्यस्तो कार्यमा सबैभन्दा अगाडि थियो-जमात ए इस्लामी पार्टी । त्यसका नेता कार्यकर्ताहरु धार्मिक कट्टरताको पक्षधर मात्र थिएनन्, मुस्लिमबाहेक अरुलाई बंगलादेशमा बाँच्ने अधिकार छैन भन्ने मान्यता राख्थे । अरु धर्मका मानिसहरुलाई निशाना बनाउँथे ।

धार्मिक कट्टरता फैलाएको अभियोगमा जेनजी विद्रोह अगाडि उक्त पार्टी प्रतिवन्धित थियो । जेनजी विद्रोहपछि गठन भएको मोहम्मद युनुसको सरकारले उक्त प्रतिवन्ध हटाएको थियो ।

तर, अहिले परिस्थिति बदलिएको छ । त्यस्तो कट्टरपन्थी पार्टीले केही महिनाको अवधिमा आफ्नो कार्यशैलीलाई पुरै बदलेको छ र बंगलादेशमा धार्मिक कट्टरपन्थीहरुलाई कुनै ठाउँ दिन नसकिने भन्दै सबै धर्मलाई महत्व दिन थालेको छ । अहिले उक्त पार्टीका नेताहरु खासगरी हिन्दु धर्मावलम्बीहरुप्रति यस्तो नीति अपनाइरहेका छन् कि देख्दा लाग्छ उनीहरु नै हिन्दु धर्मका सच्चा सेवक हुन् ।

मठमन्दिर निर्माणमा सहयोग गर्नेदेखि हिन्दु धर्मावलम्बीहरुले आयोजना गर्ने कार्यक्रमहरु सफल बनाउन समेत उक्त पार्टीका नेता कार्यकर्ता संलग्न भइरहेका छन् । पार्टीले हिन्दू सनातन धर्मको संरक्षणको लागि ठाउँ ठाउँमा कार्यक्रमहरु संचालन गरिरहेको छ ।

गत साता बंगलादेशको झिनाइदाहमा रहेको उमेदपुर बजारमा त्यस्तै दृश्य देखियो । १० देखि १२ जना मानिसहरू बेन्चमा बसिरहेका छन्।

जमात ए इस्लामी पार्टीका एक स्थानीय नेताले उनीहरूलाई पर्चा बाँडिरहेका छन्। यसबारे सोध्दा उनले भने, पार्टीले सनातन धर्मका समर्थकहरूका लागि बैठक आयोजना गरिरहेको छ । उनका अनुसार, यस बैठकमा भाग लिने व्यक्तिहरू जमात ए इस्लामीका समर्थक हुन्।

जमात ए इस्लामीको उमेदपुर युनियनका अमिर मोहम्मद शौकत अली भन्छन्—हामी विगत धेरै महिनादेखि सनातन धर्मका समर्थकहरूमाझ काम गरिरहेका छौं। उनीहरूले हामीलाई राजनीतिक रूपमा समर्थन गरिरहेका छन्। उनीहरू सबै तराजु (पार्टीको चुनाव चिन्ह) का समर्थक हुन्।

उनले व्याख्या गरे कि जमातको केन्द्रीय नेतृत्वले पार्टीको राजनीतिक अपीललाई विभिन्न धर्मका मानिसहरूसम्म पुग्न निर्देशन दिएको छ।

करिब एक हप्ता अघि, जमातले देशको दक्षिणी भागमा रहेको खुलना जिल्लाको डुमुरियामा हिन्दू सम्मेलन आयोजना गरेको थियो। सनातन धर्मका अनुयायीहरू मात्र उपस्थित थिए।

पहिले, बंगलादेशमा जमात जस्तो इस्लामिक पार्टीमा हिन्दूहरू सामेल हुनु असामान्य थियो। यो कहिल्यै सुनिएको थिएन।

बीबीसी बंगलादेशसंगको कुराकानीमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले कतिपयले यस्तो भेलामा भाग लिनुको कारण सुरक्षामा विश्वास रहेको बताए। यो सिंगै बंगलादेशको लागि यो अभूतपूर्व घटना हो। केही महिना अगाडिसम्म हिन्दु धर्मावलम्बीहरुले भोग्नु परेको त्रास अहिले छैन । किनकी उनीहरुको सुरक्षाको जिम्मा नै जमात ए इस्लामीले लिएको छ भन्दा फरक पर्दैन । बंगलादेशमा अनेक खालका मुस्लिम अतिवादीहरु छन्, तिनीहरुबाट खतरा नभएको होइन । तर, जमात ए इस्लामी जस्तो कट्टरपन्थी पार्टीले नै नीति फेरेर अल्पसंख्यकहरुको अधिकारको पक्षपोषण गर्न थालेपछि अरु अतिवादीहरु पनि कमजोर देखिएका छन् ।

उमेदपुरका जमातका नेता मोहम्मद शौकत अलीले भने, हामीले उनीहरूसँग घनिष्ठ सम्बन्ध स्थापित गरेका छौं किनभने उनीहरू हाम्रा छिमेकी हुन् र स्वतन्त्र रूपमा आफ्नो धर्म पालन गर्नेछन्। तर उनीहरूलाई सुरक्षा प्रदान गर्नु हाम्रो जिम्मेवारी हो। हामीले उनीहरूलाई भनेका छौं कि हाम्रो पार्टीको चुनावी चिन्ह, तराजु, न्याय र निष्पक्षताको प्रतीक हो। उनीहरूले हामीबाट सधैं निष्पक्ष व्यवहार पाउनेछन्।

सनातन धर्मका अनुयायी अमल कुमारले बीबीसी बंगलालाई भने—जमात ए इस्लामीका नेता र कार्यकर्ताहरूले हामीलाई मद्दत गर्ने र कुनै पनि परिस्थितिमा हाम्रो साथ दिने बताए। उनीहरूले हाम्रो मोबाइल नम्बर पनि लिए। अरू कुनै पनि दलले कहिल्यै यस्तो सहयोग गरेको छैन। उनीहरूले हामीलाई समर्थन गरिरहेका छन्, र हामी बदलामा उनीहरूलाई समर्थन गरिरहेका छौं ।

जमात ए इस्लामीका केन्द्रीय महासचिव मिया गुलाम परवार आफ्नो पार्टीमा सामेल हुन केवल ४ वटा शर्त तोकिएको छ, त्यो वाहेक अरु कुनै शर्त छैन । पार्टीले तोकेका ती चार शर्तहरु हुन्—जमात अनुशासनको पालना गर्ने, राजनीतिक निर्णयहरूको कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिने, देशको स्वतन्त्रता र सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्न भूमिका खेल्ने र पैसा कमाउने गैरकानूनी माध्यमहरूको सहारा नलिने।

पार्टी सदस्यको रुपमा धार्मिक कट्टरलाई बेवास्ता गरिए पनि पार्टीको नेतृत्वमा पुग्न अतिवादी मुस्लिम हुनु पर्ने, हिन्दू लगायतका अन्य धर्मावलम्बीहरु पार्टी नेतृत्वमा पुग्न नसक्ने अवस्था छ । तर महासचिव परवार त्यो कुनै समस्या नभएको बताउँछन् । उनको विचारमा यस्ता मान्यताहरु क्रमिकरुपमा आफै भंग हुँदै जानेछन् । सामाजिकरुपमा काम गरेर लोकप्रिय व्यक्ति जुनसुकै धर्मको भए पनि पार्टी नेतृत्वमा स्थापित हुन सक्छ ।

शंका र हिचकिचाहट

जमातले जे भने पनि, पार्टीका विभिन्न शाखाहरूमा परम्परागत समितिहरूको गठन र पार्टीमा हिन्दूहरूको समावेशीकरणको बारेमा हिन्दू समुदाय भित्र शंका र हिचकिचाहट छ।

बंगलादेश हिन्दू, बौद्ध र क्रिश्चियन एकता परिषद्का कार्यवाहक महासचिव मनिन्द्र कुमार नाथ प्रभावकारी भूमिका प्रदान नगरी अन्य धर्मका मानिसहरूलाई पार्टीमा समावेश गर्नाले कुनै पनि जमिनको स्तरमा परिवर्तन नआउने बताउँछन् ।

उनी भन्छन्—यदि विभिन्न धर्मका मानिसहरूलाई पार्टीमा समावेश गरेपछि प्रभावकारी भूमिका दिइएन भने, यो परिवर्तन अस्थायी हुनेछ र यसको कुनै स्थायी प्रभाव पर्ने छैन।

जेहोस् अहिले उक्त पार्टीले अपनाइरहेको रणनीतिले बंगलादेशका अल्पसंख्यक समुदायका मानिसहरुलाई सुरक्षाको प्रत्याभूती त दिएको छ नै साथसाथै नेपालसहित विश्वका धेरै देशका अतिवादीहरुलाई पनि गतिलो सन्देश दिएको छ भन्नेमा शंका छैन ।