सीआईबीका अनुसार, 'धितोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३' अन्तर्गतको कसूरमा अनुसन्धान भइरहेको र सोही सिलसिलामा ती व्यक्तिहरूको लगानी सम्बन्धी विवरण आवश्यक परेकाले यो कदम चालिएको हो। ब्यूरोले पठाएको पत्रमा उल्लेखित व्यक्तिहरूको नाममा धितोपत्र बजारमा भएको सम्पूर्ण लगानीको विवरण माग गरिएको छ भने अनुसन्धान नसकिउन्जेलसम्मका लागि उनीहरूको शेयर बिक्री वा हस्तान्तरणमा पूर्ण रोक लगाउन भनिएको छ।
अनुसन्धानको पृष्ठभूमि र कानुनी आधार
सीआईबीले चिनियाँ नागरिक तथा नेपाली प्रतिवादीहरू संलग्न रहेको अवैध वित्तीय गतिविधि र धितोपत्र बजारमा देखिएको अस्वाभाविक चलखेलको उजुरीका आधारमा यो अनुसन्धान अघि बढाएको बुझिएको छ। धितोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३ ले भित्री कारोबार (Insider Trading), कृत्रिम बजार खडा गर्ने कार्य, र झुट्टा विवरण दिई कारोबार गर्ने जस्ता कार्यलाई गम्भीर अपराधको रूपमा व्याख्या गरेको छ।
पछिल्लो समय नेपालको पूँजी बजारमा नयाँ बीमा कम्पनीहरूको लाइसेन्स वितरण र प्रिमियममा आईपीओ जारी गर्ने विषयमा ठूलो आर्थिक चलखेल भएको आशंका गरिँदै आएको थियो। सीआईबीको यो पत्रले सोही आशंकालाई बल पुर्याएको छ। विशेषगरी 'हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स', 'नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स', 'हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंक' जस्ता संस्थाहरूका सञ्चालक र लगानीकर्ताहरू सीआईबीको निशानामा परेका छन्।
शेयर रोक्का राखिएका व्यक्तिहरू र उनीहरूको कार्यलय (विवरण)
१. उपासना पौडेल - प्रमुख कार्यकारी अधिकृत, हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लि.
२. सिद्धान्त झुनझुनवाला - सञ्चालक, नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
३. लतिका गोल्यान - सञ्चालक सदस्य, नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
४. बद्री सिदेल - सञ्चालक सदस्य, नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
५. प्रविना दाहाल - सञ्चालक सदस्य तथा लगानी समिति अध्यक्ष, नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
६. सुजल मल्ल - लगानी समिति सदस्य, नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
७. अमित मोर - सञ्चालक, हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लि.
८. राजीव मोर - सञ्चालक, हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लि.
९. शुभेच्छा खरेल - सञ्चालक, हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लि.
१०. सुभाष कुमार झुनझुनवाला - सञ्चालक, हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लि.
११. मनिष कुमार - लगानी समिति सदस्य, हिमालयन रि-इन्स्योरेन्स लि.
१२. सिताराम वाग्ले - सञ्चालक, हिमालयन सेक्युरिटी बैंकर लि.
१३. आकांक्षा गुप्ता - सञ्चालक, हिमालयन सेक्युरिटी बैंकर लि.
१४. शिशिर गैह्रे - अध्यक्ष, क्यापसर्भ लि.
१५. कपिल कुमार दाहाल - सञ्चालक अध्यक्ष, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
१६. राजन प्रसाद अधिकारी - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
१७. विदुर पुरी - सञ्चालक सदस्य, क्रेष्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
१८. बिनु घिमिरे - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
१९. नारायण कुमार अधिकारी - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
२०. उत्सव प्रधानङ्ग - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
२१. सुभाष पौडेल - लगानी सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
२२. शालिनी संघई - लगानी सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
२३. प्रतिक जोशी - लगानी सदस्य, हिमालयन इन्भेष्टमेन्ट बैंकर
२४. डा. जयप्रकाश जैसवाल - सञ्चालक, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
२५. उद्धवनारायण भट्टराई - सञ्चालक सदस्य, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
२६. प्रमोद प्रसाद भट्टराई - सञ्चालक सदस्य, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
२७. ज्योती अग्रवाल - सञ्चालक सदस्य, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
२८. नवराज मुडभरी - सञ्चालक सदस्य, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
२९. चिरायु भण्डारी - प्रमुख कार्यकारी अधिकृत, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
३०. ज्योतिप्रकाश पाण्डे - लगानी समिति सदस्य, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
३१. समिर खरेल - लगानी समिति सदस्य, गार्डियन माइक्रो लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.
३२. किर्तिका अग्रवाल - सञ्चालक अध्यक्ष, प्रोटेक्टिभ माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
३३. दिनेश सरिया - सञ्चालक सदस्य/लगानी समिति संयोजक, प्रोटेक्टिभ माइक्रो इन्स्योरेन्स लि.
४९. विवेक कुमार शाह - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५०. लक्ष्मण झावली - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५१. राजिव प्रसाद प्याकुरेल - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५२. आशिष ढकाल - सञ्चालक सदस्य/लगानी समिति संयोजक, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५३. सौरभ दुगड - सञ्चालक सदस्य/लगानी समिति संयोजक, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५४. सचिन आचार्य - सञ्चालक समिति सदस्य, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५५. प्रमिला के.सी. - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
५६. दिगम्बर झा - सञ्चालक सदस्य, हिमालयन लाईफ इन्स्योरेन्स लि.
(द्रष्टव्य: उपलब्ध कागजातका आधारमा ३४ देखि ४८ सम्मका नामहरू नभएको खण्डमा क्रमशः उपलब्ध नामहरू समावेश गरिएका छन्।)
पूँजी बजारमा यसको प्रभाव
नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा प्रभाव राख्ने यति ठूलो संख्याका व्यक्तिहरूमाथि एकैपटक अनुसन्धान सुरु हुनुले पूँजी बजारमा निकै ठूलो हलचल पैदा गरेको छ। धितोपत्र बोर्ड स्रोतका अनुसार सीआईबीको पत्र प्राप्त हुनासाथ सम्बन्धित व्यक्तिहरूको हितग्राही खाता (Demat Account) रोक्का राख्न र उनीहरूका नाममा रहेका शेयरहरूको विवरण संकलन गर्न नेप्से र सिडिएससीलाई निर्देशन दिइसकिएको छ।
यो अनुसन्धान मुख्यतया 'मनी लाउण्डरिङ' (सम्पत्ति शुद्धीकरण) र धितोपत्रको अवैध कारोबारसँग जोडिएको हुन सक्ने सुरक्षा स्रोतहरूको अनुमान छ। केही समय अगाडि मात्रै धितोपत्र बोर्डका पूर्व पदाधिकारीहरू समेत विवादमा तानिएको पृष्ठभूमिमा सीआईबीको यो कदमले पूँजी बजारलाई थप पारदर्शी बनाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
के छ कानुनी प्रावधान ?
धितोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३ को दफा ९१ देखि १०० सम्म धितोपत्र सम्बन्धी कसूरहरूको व्यवस्था गरिएको छ। जसअनुसार भित्री कारोबार गर्ने, झुट्टा कारोबार गर्ने, बजारलाई प्रभाव पार्ने जस्ता कार्य गरेमा बिगो बमोजिम जरिवाना र जेल सजाय समेत हुने प्रावधान छ। सीआईबीले हाल 'धितोपत्र सम्बन्धी ऐन' अन्तर्गतकै कसूरमा अनुसन्धान गरिरहेको पत्रमा उल्लेख गरेकाले अनुसन्धानपछि दोष देखिएमा यी व्यक्तिहरूमाथि कडा कानुनी कारबाही हुने निश्चित छ।
