जसमा विशेष गरी सुगम र व्यापारिक क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै मूल्य बढाइएको छ भने केही आवासीय क्षेत्रमा देखिएका व्यवहारिक कठिनाइलाई मध्यनजर गर्दै मूल्यमा कटौती गरिएको छ। काठमाडौं उपत्यका र मोफसलका मुख्य सहरहरूमा जग्गाको वर्गीकरण र सडकको पहुँचलाई आधार मानी तय गरिएको यो नयाँ दररेटमा सबैभन्दा रोचक पक्ष काठमाडौंको बल्खु-बनस्थली क्षेत्रमा देखिएको छ। जहाँ मुख्य चक्रपथसँग जोडिएको जग्गाको मूल्यांकन अघिल्लो वर्षको प्रतिआना ४७ लाख रुपैयाँबाट घटाएर यस वर्ष ४३ लाख ७० हजार रुपैयाँ कायम गरिएको छ।
यसैगरी, काठमाडौंका अन्य क्षेत्रहरू जस्तै विष्णुमती-रविभवन, कालिमाटी-बल्खु र सोल्टीमोड-कलंकी खण्डका मुख्य सडकमा जोडिएका जग्गाको मूल्यमा प्रतिआना १ लाख देखि २ लाख रुपैयाँसम्म वृद्धि गरिएको छ भने कालिमाटी, सोल्टीमोड र सीतापाइलाका भित्री पक्की सडकमा पर्ने जग्गामा प्रतिआना ५० हजार देखि २ लाख रुपैयाँसम्मको बढोत्तरी भएको छ। कोटेश्वर-थापाथली सडक र नयाँ बानेश्वर-कान्तिपुर डेन्टल अस्पताल मार्गमा जोडिएका जग्गाको न्यूनतम मूल्यांकन प्रतिआना ४५ लाख ७३ हजार रुपैयाँ कायम भएको छ। भूमि प्रशासन कार्यालय डिल्लीबजार अन्तर्गत पर्ने गौशाला-धोबीखोला मुख्य सडक खण्डमा अघिल्लो वर्ष ७५ लाख ६० हजार रुपैयाँ रहेको दररेटलाई बढाएर यस वर्ष ७९ लाख २० हजार रुपैयाँ पुर्याइएको छ भने चाबहिल-गौशाला खण्डमा ७२ लाख ६२ हजार, मित्रपार्क-कालोपुल-डिल्लीबजार खण्डमा ५५ लाख ६६ हजार र बौद्ध स्तुपा परिसरमा ४८ लाख ९५ हजार रुपैयाँ प्रतिआना मूल्यांकन तय गरिएको छ।
उपत्यकाको उत्तरी भेग टोखामा नारायणस्थान जाने पिच सडकले छोएको जग्गाको मूल्य प्रति वर्गमिटर ७० हजार अर्थात प्रतिआना करिब २२ लाख ३३ हजार रुपैयाँ कायम गरिएको छ भने मनमैजु क्षेत्रको नयाँ पुल नजिकको जग्गा अघिल्लो वर्षको २० लाखबाट बढेर २२ लाख २५ हजार ३०३ रुपैयाँ पुगेको छ। भक्तपुर जिल्लातर्फ अरनिको राजमार्गसँग जोडिएका जग्गाको मूल्य प्रतिआना २८ लाख देखि ३५ लाख रुपैयाँसम्म तोकिएको छ भने सल्लाघारी-दुवाकोट र नगरकोट सडकका विभिन्न खण्डमा २२ लाख रुपैयाँ कायम गरिएको छ। साथै, प्लानिङ भित्रका जग्गालाई सडकको चौडाइ अनुसार वर्गीकरण गरी ७ मिटरभन्दा माथिको सडकमा १३ लाख ४० हजार र सोभन्दा सानो बाटोमा ९ लाख २० हजार रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ।
काठमाडौं बाहिर तराईका सहरहरूमा पनि मूल्यमा उल्लेख्य हेरफेर गरिएको छ, जस अन्तर्गत मोरङको विराटनगर महानगरपालिका वडा नं. १, २, ३ र ४ का मुख्य पिच सडकमा पर्ने जग्गाको दररेट प्रति कठ्ठा १ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुर्याइएको छ भने 'ख' वर्गका मुख्य सडकमा १ करोड २९ लाख र विराटनगर-विराटचोक व्यवसायिक सडक खण्डमा ६१ लाख ८० हजार रुपैयाँ कायम भएको छ। पहाडी जिल्लाहरूतर्फ इलामको सिटी हल-नारायणस्थान पिच सडकले छुने जग्गाको मूल्य प्रतिआना ५ लाख १६ हजार ३ सय रुपैयाँ र बजार क्षेत्रको न्यूनतम मूल्य प्रतिआना करिब ११ लाख रुपैयाँ पुगेको छ भने पाँचथरको फिदिम नगरपालिकाको मुख्य व्यवसायिक क्षेत्रमा ७ लाख रुपैयाँ प्रतिआना मूल्यांकन गरिएको छ।
अन्त्यमा, ग्रामीण र अन्य कम पहुँच भएका क्षेत्रहरूको हकमा गाउँ जाने कच्ची सडकले छोएको जग्गा ६ लाख ६० हजार, गोरेटो बाटोले छोएको ३ लाख १० हजार र बाटो नभएको खेतीयोग्य जग्गाको न्यूनतम मूल्यांकन प्रतिआना २ लाख रुपैयाँ कायम गरिएको छ। समग्रमा, यो नयाँ मूल्यांकन प्रणालीले व्यापारिक सुगमता र आवासीय व्यवहारिकताबीच सन्तुलन मिलाउन खोजेको देखिन्छ, जसले आगामी दिनमा घरजग्गाको रजिस्ट्रेसन शुल्क र पुँजीगत लाभकर संकलनमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने निश्चित छ।
