यसले करिब ३८.४४ प्रतिशत वृद्धिदर देखाउँछ, जुन नेपालमा सुनचाँदी धितो ऋणको माग र प्रयोग बढ्दो क्रममा रहेको स्पष्ट संकेत हो।
सबैभन्दा ठूलो योगदान नेपाल बैंकले गरेको छ। यस बैंकले २०८१ मा २७ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ ऋण दिएकोमा २०८२ मा ४१ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ पुर्याएको छ। यसले करिब ५० प्रतिशत वृद्धिदर देखाउँछ। राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले पनि २३ अर्ब २७ करोडबाट ३० अर्ब ७३ करोडमा वृद्धि गरेको छ, जुन करिब ३२ प्रतिशत हो। यी दुई सरकारी स्वामित्व भएका बैंकहरूले मात्र कुल वृद्धिको करिब ७० प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन्, जसले सरकारी बैंकहरू अझै पनि सुनचाँदी धितो ऋण बजारमा प्रमुख भूमिका खेलिरहेको देखाउँछ।
निजी बैंकहरूमा नबिल बैंकले उल्लेख्य छलाङ मारेको छ। यसले ८७ करोडबाट २ अर्ब ४२ करोडमा उक्लिँदै करिब १ सय ७७ प्रतिशत वृद्धिदर देखाएको छ। नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले पनि १ अर्ब ९६ करोडबाट २ अर्ब ८६ करोडमा विस्तार गरेको छ, जुन करिब ४६ प्रतिशत हो। प्राइम कमर्शियल बैंकले ७ अर्ब ६ करोडबाट ७ अर्ब ८३ करोडमा वृद्धि गरेको छ भने लक्ष्मी सनराइज बैंकले ७४ करोडबाट ८३ करोडमा पुर्याएको छ। यी वृद्धिहरूले निजी बैंकहरू पनि सुनचाँदी धितो ऋण विस्तारतर्फ उन्मुख भएको देखाउँछ।
तर सबै बैंकहरूमा वृद्धि भएको छैन। सिटिजन्स बैंककाे सुनचाँदी धितो कर्जा १ अर्ब १० करोडबाट ७० करोडमा झरेको देखिन्छ, जसले बजारमा सन्तुलन खोज्ने वा जोखिम व्यवस्थापन गर्ने रणनीति अपनाएको संकेत दिन्छ। एनआईसी एशिया बैंकले २ करोड २१ लाख रुपैयाँबाट १ करोड १६ लाख रुपैयाँमा घटाएको छ भने कृषि विकास बैंकले पनि १ अर्ब ३८ लाखबाट ३७ लाख रुपैयाँमा झरेको छ। यसले देखाउँछ कि केही बैंकहरूले सुनचाँदी धितो ऋणलाई प्राथमिकता नदिएको वा जोखिम कम गर्ने नीति अपनाएको छ।
निजी क्षेत्रका ६ वटा बैंकहरु स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड, हिमालयन, नेपाल एसबीआई, एभरेस्ट, ग्लोबल आईएमई र सानिमा बैंकले सुनचाँदी धितोमा ऋण नदिएको तथ्यांक छ। समग्रमा हेर्दा सुनचाँदी धितोमा ऋण दिने प्रवृत्ति नेपालमा अझै बढ्दो छ। सरकारी स्वामित्व भएका बैंकहरूले यस क्षेत्रमा अग्रणी भूमिका खेलिरहेका छन् भने निजी बैंकहरूले पनि विस्तारतर्फ उन्मुख देखिन्छन्। यसले बजारमा सुनचाँदीको माग, मूल्य स्थिरता तथा वित्तीय संस्थाहरूको जोखिम व्यवस्थापनबारे थप प्रश्न उठाएको छ। सुनचाँदी धितो ऋणको वृद्धिले एकातिर आम नागरिकलाई सजिलो ऋण पहुँच दिलाएको छ भने अर्कोतिर बैंकहरूको जोखिम प्रोफाइलमा नयाँ चुनौती थपिएको छ।
पछिल्लो समय सुनचाँदीको मूल्य क्रमशः बढिरहेको छ । विगत एक डेढ वर्षमै सुनको मूल्य द्रुत्त गतिमा बढेर सोमबारको लागि प्रतितोला २ लाख ८२ हजार रुपैयाँ कायम भएको छ भने चाँदी पनि प्रति तोला ५ हजार ८१० रुपैयाँ पुगेको छ। विश्वका केन्द्रीय बैंकहरुले डलरमा निर्भरता कम गर्दै सुन चाँदीको सञ्चय बढाउन थालेपछि सुन र चाँदीमा मूल्य बढ्न थालेको हो । सरकारी स्वामित्वको नेपाल बैंक र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले विगतदेखि नै सुनचाँदी धितो कर्जा दिने गरे पनि निजी क्षेत्रको नबिल बैंक, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक जस्ता बैकहरुले पनि सुन चाँदी धितोमा कर्जा बढाउन थालेका छन् । पछिल्लो समय ऋणको माग नभइरहेको तथा गएका ऋण पनि नउठ्ने समस्या रहेकोमा केही बैंकहरुले सुनचाँदीको मूल्य बढेको मौका छोपी यसको धितोमा पनि ऋण बढाउन थालेका हुन् ।
यस प्रवृत्तिले भविष्यमा सुनचाँदी धितो ऋण अझ प्रतिस्पर्धी बन्ने सम्भावना देखाउँछ। सरकारी बैंकहरूको वर्चस्वलाई चुनौती दिने गरी निजी बैंकहरूले पनि विस्तार गर्ने संकेत देखिएको छ। तर यससँगै सुनचाँदीको मूल्य उतार–चढाव, बजारमा हुने सम्भावित जोखिम, र नियामक निकायको निगरानी अझै महत्वपूर्ण बन्नेछ। सुनचाँदी धितो ऋणको वृद्धिले नेपालमा वित्तीय बजारको गतिशीलता र नागरिकहरूको ऋण पहुँचमा नयाँ आयाम थपेको छ।
