सुवास निरौला

नेपालमा हालै सम्पन्न निर्वाचनको मत परिणाम आउने क्रममा परम्परागत राजनीतिक शक्तिमाथि युवा पुस्ताले ठुलो धक्का दिएको छ। 

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले प्राप्त गरेको अभूतपूर्व सफलताले नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले विश्लेषण गरेका छन्। 

द गार्जियन, द वाल स्ट्रिट जर्नल, एपी, आउट लुक इन्डिया र टाइम्स अफ इन्डिया जस्ता प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय एजेन्सीहरूले यस निर्वाचन परिणामलाई 'जेनेरेसन जेड' आन्दोलनको विजयका रूपमा हेरेका छन्।

द गार्जियन: 'र्‍यापर बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री बन्ने निश्चित'

बेलायती अखबार द गार्जियनले यस निर्वाचन परिणामलाई 'सरकार ढाल्ने जेनेरेसन जेडको विरोधपछिको पहिलो चुनाव' को रूपमा व्याख्या गरेको छ। बालेन्द्र शाह, जसलाई 'बालेनको नामले व्यापक रूपमा परिचित' र 'जेड जेड क्रान्तिका लोकप्रिय व्यक्तित्व' भनिएको छ, उनको पार्टीले 'अभूतपूर्व मतान्तरले जितेपछि उनी नेपालको अर्को प्रधानमन्त्री बन्ने निश्चित जस्तै देखिन्छन्' भन्ने द गार्जियनको निष्कर्ष छ।

रास्वपाका वरिष्ठ नेता रमेश पौड्यालले द गार्जियनसँग भने, "यो आशा र परिवर्तनको विजय हो। यो जेनेरेसन जेड आन्दोलनको सबैभन्दा सुन्दर समर्थन हो। जेनेरेसन जेड शहीदहरूप्रति साँचो श्रद्धाञ्जली बालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा रहेको सरकारले हरेक दिन गर्ने काम मार्फत व्यक्त गरिनेछ।" १६५ प्रत्यक्ष सिटहरूमध्ये रास्वपाले कम्तीमा १२२ सिट जितेको र थप तीनमा अग्रता लिएको देखाउँदै 'नेपाल प्रजातन्त्र बनेपछि पार्टी सबैभन्दा ठुलो चुनावी बहुमतको बाटोमा' रहेको द गार्जियनले जनाएको छ।

 गत वर्ष सेप्टेम्बरमा भएको युवा विद्रोहले शाहलाई 'राष्ट्रिय प्रतिष्ठामा' पुर्‍याएको र यस विद्रोहमा ७० जनाको मृत्यु भएको तथा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको सरकार राजीनामा दिनुपरेको स्मरण गराइएको छ। शाहले झापा-५ निर्वाचन क्षेत्रमा ७४ वर्षीय ओली विरुद्ध प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा गरेर ६८,३४८ मतले ओलीको १८,७२४ मतलाई पराजित गरेको द गार्जियनले उल्लेख गरेको छ।

जेन जेड आन्दोलनकी नेत्री भावना राउतले द गार्जियनलाई भनिन् कि यस परिणामको अर्थ सेप्टेम्बरको विरोध प्रदर्शनमा भएको हिंसा पछि अन्ततः "उपचार" हुन सक्छ र यसले 'सत्तामा आउने सबैलाई स्पष्ट सन्देश दिन्छ: तपाईँ जबाफदेही हुनुपर्छ।' राजनीतिक विश्लेषक लोकराज बरालले द गार्जियनसँग भनेका छन्, "जनताका धेरै आकाङ्क्षा र धेरै चाहनाहरू छन्। उनीहरूले अत्यन्तै उच्च आशा राखेका छन्। तर नेपाल जस्तो देशमा यो पूरा गर्न धेरै गाह्रो छ। नोकर शाही उही पुरानो नै रहन्छ, केवल राजनीतिक नेतृत्व नयाँ छ।"

द वाल स्ट्रिट जर्नल: 'आर्थिक गुनासो सम्बोधन हुने आशा'

अमेरिकी पत्रिका द वाल स्ट्रिट जर्नलले बालेन्द्र शाहको सफलतालाई 'हालैका जेन-जेड विरोध प्रदर्शनहरू पछाडि रहेका आर्थिक गुनासोहरूलाई सम्बोधन गर्न सक्ने आशालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ' भनी उल्लेख गरेको छ। उनीहरूका अनुसार 'आधिकारिक मतगणना पूरा हुन लागेको बेला र्‍यापरबाट राजनीतिज्ञ बनेका बालेन्द्र शाह नेपालको अर्को प्रधानमन्त्री बन्ने निश्चित भएको छ।' गत वर्षको युवा नेतृत्वको विरोधले देशको पूर्व नेतालाई अपदस्थ गरेपछिको यो 'पहिलो राष्ट्रिय चुनाव' भएको पनि वाल स्ट्रिट जर्नलले जनाएको छ। निर्वाचन आयोगको नतिजाले 'बालेनको पार्टी संसदको २७५ सिटमध्ये स्पष्ट बहुमततर्फ अगाडि बढिरहेको' देखाएको पनि  पत्रिकाले उल्लेख गरेको छ।

आउट लुक इन्डिया: 'दुई तिहाइ बहुमत' र 'पहिलो मधेसी प्रधानमन्त्री'

भारतीय पत्रिका आउट लुक इन्डियाले सोमबार बिहानसम्मको तथ्याङ्कलाई उद्धृत गर्दै रास्वपाले 'नेपालको संसदीय चुनावमा दुई तिहाइ बहुमत प्राप्त गर्दै प्रत्यक्ष मतदान अन्तर्गत १२४ सिट र समानुपातिक मतदान प्रणाली अन्तर्गत लगभग ४० लाख मत प्राप्त गरेको' बताएको छ। आउट लुक इन्डियाका अनुसार, 'रास्वपाले १२४ सिट जितेको छ र एउटा सिटमा अग्रता लिएको छ भने नेपाली काँग्रेसले १७ सिट जितेको छ र एउटा सिटमा अग्रता लिएको छ। नेकपा एमाले आठ सिट जितेको छ र एउटा सिटमा अग्रता लिएको छ भने नेकपाले सात सिट जितेको छ।' यसैगरी, आउट लुक इन्डियाले 'नेपालले आफ्नो पहिलो मधेसी प्रधानमन्त्री - बालेन्द्र शाह - लाई देख्ने तयारी गरिरहेको छ। जो हिमाली देशको इतिहासमा सबैभन्दा कान्छो निर्वाचित कार्यकारी प्रमुख पनि हुनेछन्' भनी उल्लेख गरेको छ।

टाइम्स अफ इन्डिया: 'अर्ब पति विनोद चौधरीको पराजय'

टाइम्स अफ इन्डियाले बालेन्द्र शाहको 'लहर' ले 'नेपालको सबैभन्दा धनी अनुहारलाई पनि छोडेन' भनी विशेष रिपोर्ट प्रस्तुत गरेको छ। उनीहरूका अनुसार, 'फोर्स-सूचीबद्ध अर्ब पति, लोकप्रिय वाई वाई नूडल्स साम्राज्यका अनुहार र लुम्बिनी प्रदेशको नवलपरासी पश्चिम-१ बाट नेपाली काँग्रेसका वर्तमान सांसद विनोद चौधरीलाई राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका विक्रम खनालले ४५,२४१ मत प्राप्त गरे भने चौधरीले ९,५०२ मत प्राप्त गरे।' यस 'साङ्केतिक हारले भरिएको चुनावमा पनि हारको मात्राले नतिजालाई स्पष्ट बनायो' भनी टाइम्स अफ इन्डियाले टिप्पणी गरेको छ। २६ वर्षीया जनरल जेड कार्यकर्ता रक्षा बामले टाइम्स अफ इन्डियालाई भनिन्, "हामीले नयाँ अनुहारलाई मात्र मतदान गरेनौँ; हामीले नेतृत्वको लागि सम्पत्ति योग्यता हो भन्ने विचारको विरुद्धमा मतदान गर्‍यौँ।"

समग्र अन्तर्राष्ट्रिय निष्कर्ष:

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले नेपालको यस निर्वाचनलाई 'युवा पुस्ताको विद्रोह', 'परिवर्तनको चाहना' र 'परम्परागत राजनीतिक शक्तिमाथिको ठुलो धक्का' को रूपमा हेरेका छन्। बालेन्द्र शाहको उदयले नेपालको राजनीतिमा 'जेनेरेसन जेड' को बढ्दो प्रभाव र उनीहरूका आर्थिक तथा सामाजिक गुनासोलाई सम्बोधन गर्ने अपेक्षालाई प्रतिबिम्बित गरेको छ। भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, र अवसरको अभाव जस्ता मुद्दाहरूले युवा मतदाताहरूलाई नयाँ दल र नयाँ नेतृत्वतर्फ आकर्षित गरेको स्पष्ट देखिन्छ। यद्यपि, विश्लेषकहरूले शाहको नेतृत्वमा रहेको नयाँ सरकारका लागि चुनौतीहरू पनि उल्लेख गरेका छन्। 'नोकर शाही उही पुरानो नै रहने' र 'नेपाल जस्तो देशमा युवा पुस्ताका उच्च अपेक्षाहरू पूरा गर्न धेरै गाह्रो हुने' टिप्पणीले यो सङ्क्रमणकालीन समयमा नयाँ सरकारले सामना गर्नुपर्ने जटिलतालाई सङ्केत गर्दछ। नेपालको विदेश नीति, विशेष गरी भारत र चीन जस्ता ठुला छिमेकीहरूसँगको सम्बन्ध पनि बालेनको प्रधानमन्त्रीत्वमा महत्त्वपूर्ण हुनेछ।