कल्पना गर्नुस्, तपाईं कुनै कम्पनीको वित्तीय विवरणबारे प्रत्यक्ष छलफल गरिरहनुभएको छ, तर आधा घण्टापछि थाहा हुन्छ— तपाईंले जससँग कुरा गरिरहनुभएको थियो, उनी मानिस नभएर एक ‘एआई क्लोन’ थिए ।

अमेरिकाको कस्टुमर्स बैंकको त्रैमासिक वित्तीय नतिजा सार्वजनिक गर्ने क्रममा यस्तै एउटा अनौठो घटना घटेको छ । बैंकका सीईओ सैम सिद्धूको आवाजमा एआई क्लोनले ३० मिनेटसम्म विश्लेषक र लगानीकर्ताका प्रश्नको जवाफ दियो, जसको सुइँकोसम्म कसैले पाएनन् ।

के भएको थियो घटना?

पेन्सिलभेनियामा मुख्यालय रहेको यस बैंकको कन्फ्रेन्स कलमा सीईओ सिद्धूको तर्फबाट सुरुवाती मन्तव्य र केही बेरको संवाद एआईले नै गरेको थियो । ३० मिनेटपछि सिद्धू आफैँले खुलासा गरे— ‘आज तपाईंहरूले मेरा तर्फबाट जे सुन्नुभयो, त्यो मैले होइन, मेरो एआई क्लोनले बोलेको थियो ।’
सीएनबीसीका अनुसार, कुनै पनि सूचीकृत कम्पनीको ‘अर्निंग्स कल’ मा एआई क्लोन प्रयोग गरिएको यो विश्वकै पहिलो घटना हो । यस बैंकले बैंकिङ अपरेसनलाई स्वचालित बनाउन प्रविधि क्षेत्रको दिग्गज ‘ओपन एआई’सँग बहुवर्षीय सम्झौता समेत गरेको छ ।

कर्पोरेट क्षेत्रमा एआईको बढ्दो दबदबा र प्रयोग

यो घटनाले विश्वभरका लगानीकर्ता र प्रविधि विज्ञहरूलाई अचम्ममा पारेको छ । केवल कस्टुमर्स बैंक मात्र होइन,अन्य ठूला टेक जायन्टहरू पनि यस दिशामा अघि बढिसकेका छन् । मेटाका सीईओ मार्क जुकरबर्गको आफ्नै एआई अवतार तयार भइरहेको छ, जसले उनको बोल्ने शैली, हाउभाउ र सार्वजनिक बयानहरूको अध्ययन गरेर कर्मचारीहरूसँग संवाद गर्नेछ । जुकरबर्गले आफ्नो काममा सहयोग पुर्याउन छुट्टै एआई एजेन्टसमेत बनाउँदैछन् ।

चीनमा भने यसको प्रयोग अझ भावनात्मक रूपमा भइरहेको छ । त्यहाँ मानिसहरूले आफ्ना दिवंगत आफन्तको एआई प्रतिरूप (घोस्ट बट्स) बनाएर कुराकानी गरिरहेका छन्, जसले प्रविधिलाई केवल व्यावसायिक मात्र नभई व्यक्तिगत भावनासँग पनि जोडेको छ ।

अवसरसँगै चुनौती र ठगीको ठूलो जोखिम

प्रविधिको यो फड्कोले एकातिर कार्यदक्षता बढाउने र समयको बचत गर्ने ठूलो अवसर सिर्जना गरेको छ। कर्पोरेट क्षेत्रमा यसले तथ्याङ्कहरूलाई अझ सटिक रूपमा प्रस्तुत गर्न मद्दत पुग्ने देखिन्छ । तर, यसको अर्को पाटो निकै चुनौतीपूर्ण र खतरनाक छ ।

विशेष गरी ‘भ्वाइस क्लोनिङ’ मार्फत हुने ठगीका घटनाहरूले वित्तीय सुरक्षामा प्रश्न उठाएका छन् । अपराधीहरूले एआईको माध्यमबाट आफन्तको आवाज, बोल्ने शैली र भावनात्मक अन्दाजको दुरुस्तै नक्कल गरेर पैसा असुल्ने क्रम बढेको छ । हालै भारतको मध्य प्रदेशमा एक शिक्षिकालाई उनको भाइको आवाज नक्कल गरी १ लाख भारु ठगी गरिएको घटनाले यसको जोखिमलाई थप प्रस्ट पारेको छ ।

नेपाल र छिमेकी देशको अवस्था

दक्षिण एसियाली मुलुकहरूमा पनि एआई क्लोनिङको प्रभाव देखिन थालेको छ । बेंगलुरुस्थित स्टार्टअप ‘जीनैनी डट एआई’ ले १२ वटा स्थानीय भाषाहरूमा आवाज क्लोन गर्ने प्रविधि विकास गरिरहेको छ । यसले स्थानीयस्तरमा सञ्चार र व्यापारमा सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिए पनि सुरक्षा चुनौतीलाई पनि सँगै भित्र्याएको छ ।

एआई क्लोन अब केवल एउटा प्राविधिक प्रयोग मात्र रहेन, यो कर्पोरेट रणनीति र व्यक्तिगत जीवनको अभिन्न हिस्सा बनिसकेको छ । तर, डिजिटल संसारमा ‘असली’ र ‘नक्कल’ बीचको रेखा धमिलो हुँदै जाँदा यसलाई कसरी चिन्ने भन्ने प्रश्न अनुत्तरित नै छ । यो प्रविधिले ल्याउने वित्तीय पारदर्शिता र सुरक्षाका चुनौतीहरूलाई समयमै सम्बोधन गर्नु नै अहिलेको मुख्य आवश्यकता देखिन्छ।