नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले क्षेत्रीय उर्जा व्यापारको क्षेत्रमा ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेको छ। 

कार्यकारी निर्देशकले प्रस्तुत गरेको ४१औं वार्षिक प्रतिवेदन अनुसार, नेपालले बिजुली निर्यात गरेर वैदेशिक मुद्रा आर्जनमा ठूलो फड्को मारेको छ। गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा मात्र प्राधिकरणले १७ अर्ब ४७ करोड १० लाख रुपैयाँ बराबरको बिजुली निर्यात गर्न सफल भएको छ।

प्रतिवेदन अनुसार, नेपालको उर्जा व्यापारको मुख्य बजार भारत रहेको छ। भारतीय उर्जा बजारको 'डे-अहेड' (IEX) र द्विपक्षीय सम्झौताहरू मार्फत वर्षायाममा बचत भएको बिजुली बिक्री गरेर प्राधिकरणले यो आम्दानी गरेको हो। केही वर्ष अघिसम्म हिउँदमा भारतबाट महँगोमा बिजुली आयात गर्नुपर्ने बाध्यता रहेकोमा, अहिले वर्षायाममा ठूलो परिमाणमा बिजुली निर्यात गर्ने हैसियतमा पुग्नुलाई प्रतिवेदनले संस्थाको ठूलो व्यावसायिक उपलब्धिका रूपमा लिएको छ।

प्राधिकरणले आफ्नो उर्जा व्यापारलाई भारतमा मात्र सीमित नराखी क्षेत्रीय स्तरमा विस्तार गरेको छ। प्रतिवेदनले नेपाल, भारत र बंगलादेशबीच भएको ऐतिहासिक त्रिपक्षीय उर्जा सम्झौताको कार्यान्वयनलाई विशेष प्राथमिकताका साथ उल्लेख गरेको छ। भारतको प्रसारण लाइन प्रयोग गरी बंगलादेशमा ४० मेगावाट बिजुली निर्यात गर्ने प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुग्नुले नेपालको क्षेत्रीय उर्जा व्यापारमा नयाँ ढोका खोलेको छ। यसले आगामी वर्षहरूमा निर्यातको परिमाण र आम्दानी दुवै अझ बढ्ने सुनिश्चित गरेको छ।

बिजुली निर्यातबाट भएको यो आम्दानीले मुलुकको अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक प्रभाव पारेको प्रतिवेदनमा जनाइएको छ। "बिजुली निर्यातबाट आर्जित १७ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँले मुलुकको शोधनान्तर (Balance of Payments) स्थितिमा उल्लेख्य सुधार ल्याउन मद्दत पुर्‍याएको छ," प्रतिवेदनमा भनिएको छ। बढ्दो व्यापार घाटा न्यूनीकरण गर्न र विदेशी विनिमय सञ्चिति (Foreign Exchange Reserves) बलियो बनाउन प्राधिकरणको उर्जा व्यापार अहिले मुलुककै लागि एक भरपर्दो स्रोत सावित भएको छ।

प्रतिवेदनले आगामी दिनमा उर्जा निर्यातलाई अझ व्यवस्थित र नाफामूलक बनाउने रणनीति सार्वजनिक गरेको छ। सन् २०३५ सम्ममा छिमेकी मुलुकहरूमा १० हजार मेगावाटसम्म बिजुली निर्यात गर्ने सरकारी लक्ष्यलाई सहयोग पुग्ने गरी थप अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनहरूको निर्माण र सबस्टेसनहरूको स्तरोन्नतिमा प्राधिकरणले जोड दिएको छ।

अन्ततः, नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले उर्जा उत्पादनमा मात्र नभई व्यापारिक कुशलतामा पनि आफूलाई अब्बल प्रमाणित गर्दै मुलुकको अर्थतन्त्रको मेरुदण्डका रूपमा स्थापित गरेको यस प्रतिवेदनले स्पष्ट पारेको छ।