स्टीफन कोलिन्सन, सीएनएन

वासिङ्टन — हालैका दशककै सबैभन्दा अस्थिर मानिएका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पछिल्लो समय आफ्ना व्यक्तिगत इच्छाहरू र आवेगबाट झन्झन् निर्देशित हुन थालेका छन्।

ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको सुरुवाती महिनाहरूमा देखिएको त्यो 'अनुशासन' अब सम्झनामा मात्र सीमित भएको छ। जब राम्ररी मस्यौदा गरिएका कार्यकारी आदेशहरूले वासिङ्टन र अमेरिकाको विश्वव्यापी प्राथमिकताहरूलाई नयाँ आकार दिइरहेका थिए।युएसएआईडी (USAID) बन्द गर्ने, संघीय सरकारको पुनर्संरचना गर्ने र आइभी लिग विश्वविद्यालयका पाठ्यक्रमहरूमाथि धावा बोल्ने निर्णयहरू विवादास्पद त थिए, तर ती कम्तीमा ट्रम्पले ह्वाइट हाउसबाट बाहिर रहँदा तयार पारेको एउटा निश्चित 'प्लेबुक' वा रणनीति अनुसारका थिए।

तर, पछिल्लो समय ट्रम्पको व्यवहार असामान्य र झन्झन् चरम हुँदै गइरहेको छ। फ्लोरिडाको आफ्नो घरमा रहँदा देखिने उनको 'घमाइलो मुड' को ठिक विपरीत वासिङ्टनमा उनी अत्यन्तै अस्थिर र स्वभावैले 'खतरनाक' देखिन थालेका छन्। सत्ता र प्रभुत्वको खोजीमा उनी कुन हदसम्म जान्छन् भन्ने कुरा अब उनको क्रोधी व्यक्तित्व र उनलाई नियन्त्रणमा राख्न खोज्ने घरेलु तथा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक वास्तविकताबिचको टकराबमा निर्भर हुने देखिन्छ।

एक उथलपुथलपूर्ण साता

गत हप्ता मात्रै ट्रम्पले ह्वाइट हाउसबाट कल्पना गर्न नसकिने खालको 'जातिवादी' सन्देश प्रवाह गरेर ठुलो आक्रोश निम्त्याए। उनको सामाजिक सञ्जाल 'ट्रुथ सोसल' मा पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामा र मिशेल ओबामालाई 'बाँदर' को रूपमा चित्रण गरिएको एउटा आपत्तिजनक भिडियो पुनः पोस्ट गरिएको थियो।

त्यति मात्र होइन, ट्रम्पले अहिले निर्वाचन प्रणालीमाथि नै नयाँ निशाना साँधेका छन्। अमेरिकाको शीर्ष गुप्तचर अधिकारी तुलसी गब्बार्ड यति बेला २०२० को चुनावमा धाँधली भएको भन्ने ट्रम्पको पुरानो दाबीलाई पुष्टि गर्ने 'प्रमाण' खोज्न जर्जियाको दौडाहामा छिन्। ट्रम्पले आगामी नोभेम्बरको मध्यावधि चुनावलाई प्रभावित पार्न मतदान प्रक्रियाकै राष्ट्रियकरणको माग गरेपछि नयाँ चिन्ता थपिएको छ।

यसैबिच, मिनेसोटामा संघीय एजेन्टहरूले दुई अमेरिकी नागरिकलाई गोली हानेपछि ट्रम्पको आप्रवासी विरोधी कारबाहीलाई लिएर अन्योल बढेको छ। सुरुमा कडा कारबाहीको पक्षमा रहेका ट्रम्पले अहिले 'नरम शैली' (soft touch) अपनाउनुपर्ने बताइरहेका छन्। तर, यो केवल मतदाताहरूलाई शान्त पार्न गरिएको 'ब्रान्डिङ' मात्र भएको विश्लेषण गरिएको छ। वास्तवमा, सहरका सडकहरूमा सैनिक पोसाकका संघीय एजेन्टहरू परिचालन हुनु ट्रम्पकै व्यक्तिगत दबाबको परिणाम थियो।

विरासतको मोह र व्यक्तिगत आलोचना

आफ्नो नाम जताततै राख्ने ट्रम्पको 'भोक' गत हप्ता झन् प्रस्ट भयो। डल्स अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र न्युयोर्कको पेन स्टेसनलाई आफ्नो नाममा नामकरण गर्न उनले इच्छा व्यक्त गरेको रिपोर्टहरू बाहिरिएका छन्।

आइतबार उनले फेरि सामाजिक सञ्जालमार्फत पप स्टार 'ब्याड बन्नी' को सुपर बाउल हाफ-टाइम शोको कडा आलोचना गरे। उनले त्यसलाई 'अमेरिकाको महानताको अपमान' भन्दै गायकको भाषा नबुझिएको र नृत्य 'घिनलाग्दो' रहेको टिप्पणी गरे। यसअघि उनले अमेरिकी ओलम्पिक खेलाडी हन्टर हेसको समेत आलोचना गरेका थिए।

कहिलेकाहीँ ट्रम्पले औषधिको मूल्य घटाउने जस्ता रणनीतिक कामहरू पनि गर्छन्, तर उनको मुख्य ध्यान सर्वसाधारणका वास्तविक समस्याभन्दा आफ्नै सनक र लक्ष्यहरूमा बढी केन्द्रित देखिन्छ। शेयर बजारको सूचक ५०,००० माथि पुगेकोमा उनी गर्व गर्छन्, तर महँगी र किराना सामानको मूल्यले थलिएका न्यून आय भएका नागरिकहरूको पीडाप्रति उनी उदासीन देखिन्छन्।

उनको यो आवेगपूर्ण व्यवहारको राजनीतिक मूल्य पनि स्पष्ट देखिन थालेको छ। पछिल्लो सीएनएन सर्वेक्षण अनुसार, ट्रम्पका प्राथमिकताहरू सही छन् भन्ने अमेरिकीहरूको सङ्ख्या ४५ प्रतिशतबाट घटेर ३६ प्रतिशतमामा खुम्चिएको छ।

ग्रिनल्याण्ड प्रकरण: जब 'हल्ला' नीति बन्छ

कुनै पनि विषयमा जथाभाबी टिप्पणी गर्ने र अधिकारीहरूलाई त्यसैमा दौडाउने ट्रम्पको पुरानो बानी हो। डेनमार्कसँग ग्रिनल्याण्ड खरिद गर्ने उनको जिद्दीले नेटो (NATO) जस्तो शक्तिशाली सैन्य सङ्गठनमै दरार उत्पन्न गर्ने अवस्था सिर्जना गरेको थियो। यद्यपि, युरोपेली देशहरूको प्रतिरोध र आफ्नै पार्टीका नेताहरूको असन्तुष्टिले उनलाई कहिलेकाहीँ पछि हट्न बाध्य पनि पार्छ। 'जातिवादी' भिडियो हटाउनु र 'नरम शैली' को कुरा गर्नु यसैका उदाहरण हुन्। अहिलेको मुख्य प्रश्न यो हो कि मध्यावधि चुनावमा मतदाताहरूले ट्रम्पको यो 'छाडा' शक्तिमाथि अंकुश लगाउन चाहन्छन् कि उनलाई अझ बढी स्वतन्त्रता दिन्छन् ? र, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, उनले जनताको लोकतान्त्रिक फैसलालाई स्वीकार गर्छन् कि गर्दैनन् ?

निष्कर्ष

ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको प्रमुख विशेषता नै 'अविवाद' र 'अनिश्चितता' बन्दै गएको छ। यो हप्ता आईस (ICE) को बजेट र संघीय एजेन्टहरूको शक्ति कटौतीको विषयमा संसदमा हुने भिडन्तले अमेरिकी राजनीतिलाई अझ तताउने निश्चित छ। डेमोक्र्याटहरू ट्रम्पको नीतिमाथि प्रतिबन्ध लगाउन खोज्दै छन्, तर ट्रम्प आफ्नो अडानमा टसको मस छैनन्।

ट्रम्प अब के गर्छन्? यो कसैलाई थाहा छैन— सायद उनलाई स्वयंलाई पनि। तर उनको यो बढ्दो अस्थिरताले विश्व व्यवस्थालाई नै नयाँ जोखिमको भुमरीमा धकेलिरहेको छ।