भारत शुक्रबार अमेरिकी नेतृत्वको प्याक्स सिलिका एलायन्समा सामेल भएको छ ।

प्रविधिको विकासमा चीनको एकछत्र दबदबालाई चुनौति दिने प्रयास स्वरुप अमेरिकाको नेतृत्वमा गत वर्ष स्थापना भएको उक्त संस्थामा शुरुदेखि नै अमेरिकासहित जापान, दक्षिण कोरिया, अस्ट्रेलिया, सिंगापुर, इजरायल, बेलायत, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स सदस्य छन् । भारतमा भएको एआई सम्मेलनमा सुक्रबार उस्लाई सदस्यता प्रदान गरिएको हो ।

यो गठबन्धनको उद्देश्य कम्युटरलगायतका प्रविधिमा प्रयोग हुने सेमिकन्डक्टर (चिप), कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र महत्वपूर्ण खनिजहरूको विश्वव्यापी आपूर्ति श्रृंखलालाई सुरक्षित र बलियो बनाउनु हो ।

प्याक्स सिलिका नामको आफ्नै अर्थ छ । प्याक्सको अर्थ शान्ति र स्थिरताको लागि हो, जबकि सिलिका सिलिकनको लागि हो, जुन आधुनिक कम्प्युटर चिप्सको लागि धेरै आवश्यक कच्चा माल हो । त्यो गठबन्धन प्राविधिक स्थिरता र सुरक्षित डिजिटल भविष्यको लागि एक आवश्यक कदम हो । यसको उद्देश्य सेमिकन्डक्टर, एआई र क्रिटिकल मिनरल्सको सप्लाई चेनलाई अझ सुरक्षित बनाउनु हो ।

चीनसँगको निर्भरता कम गर्ने रणनीति चीनको प्राविधिक प्रभुत्वलाई कम गर्नका लागि यो गठबन्धन बनाइएको हो भनेर आधिकारिक रुपमा नभनिए पनि विश्लेषकहरुको विश्वास छ कि यो उद्देश्य यही हो । चीनले विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर र इलेक्ट्रोनिक्स आपूर्ति श्रृंखलामा प्रमुख भूमिका खेलेको छ । प्याक्स सिलिका एलायन्सले साझेदार देशहरूबीच एक विश्वसनीय नेटवर्क निर्माण गर्न खोज्छ, महत्वपूर्ण प्राविधिक स्रोतहरू र कच्चा मालको आपूर्तिको लागि कुनै एक देशमा निर्भरता कम गर्दछ । यो पहललाई अमेरिकाको इन्डो–प्यासिफिक रणनीति र प्रविधिमा आधारित साझेदारी मोडेलको हिस्सा मानिन्छ ।

यी सबै देशहरूले प्राविधिक नवीनता, चिप उत्पादन, एआई अनुसन्धान र महत्वपूर्ण खनिज स्रोतहरूमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। अब, भारतको समावेशीकरणको साथ, यो समूह अझ बलियो भएको छ, किनकि भारतले द्रुत रूपमा एक उदीयमान डिजिटल अर्थव्यवस्था र ग्लोबल टेक्नोलोजी हबको रूपमा आफ्नो पहिचान बनाइरहेको छ।

सेमिकन्डक्टर मिसनका लागि भारतको भूमिका र अवसरहरू हालै भारतलाई उक्त समूहमा सामेल हुन निम्तो दिइएको थियो । यो भारतको सेमिकन्डक्टर मिशन र एआई क्षेत्रका लागि ठूलो अवसर मानिएको छ । सेमिकन्डक्टर उत्पादनलाई बढावा दिन भारत सरकारले विभिन्न नीति लागू गरिसकेको छ । प्याक्स सिलिका एलायन्समा सामेल हुनुले भारतलाई प्राविधिक सहयोग, लगानी, अनुसन्धान साझेदारी र आपूर्ति श्रृंखलाको माग पूरा गर्न नयाँ अवसरहरू प्रदान गर्न सक्छ। यसले देशमा चिप निर्माण, डिजाइन र एआईमा आधारित स्टार्टअप इकोसिस्टमलाई बलियो बनाउने सम्भावना रहेको छ ।