सेबोनले सिप्ला सेक्युरिटिजलाई ५० लाख रुपैयाँ जरिवाना गरेको छ भने श्रीकृष्ण सेक्युरिटिज र हातेमालो फाइनान्सियल सर्भिसेजलाई जनही ३०/३० लाख रुपैयाँ जरिवाना तिराएको छ।
सेबोनका अनुसार, सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐनले ग्राहकको पहिचान गर्दा सही तथा सोको सम्पत्ति भरपर्दो स्रोतबाट प्राप्त कागजात, तथ्याङ्क वा जानकारीका आधारमा गर्नुपर्ने स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ। यसले कुनै पनि वित्तीय कारोबारमा संलग्न ग्राहकको आयस्रोतको वैधानिकता सुनिश्चित गर्न खोज्छ। जसबाट गैर कानुनी ढङ्गले कमाएको सम्पत्तिलाई वैध बनाउने प्रयास (मनी लाउन्डरिङ) रोक्न सकियोस्। ब्रोकर कम्पनीहरूले ग्राहकको खाता खोल्दा अनिवार्य रूपमा यो व्यवस्थाको पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। तर यी तीन कम्पनीले सो कुरा उल्लङ्घन गरेको पाइएको सेबोनले जनाएको छ।
धितोपत्र बजारमा ब्रोकर कम्पनीहरूले ग्राहकसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रही कारोबार गराउने भएकाले उनीहरूको भूमिका सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारणमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। ग्राहकको सही पहिचान (केवाईसी ) र उसको आयस्रोतको वैधानिकता यकिन नगरी गरिने कुनै पनि कारोबारले अवैध सम्पत्तिलाई बजारमा प्रवेश गराउने जोखिम बढाउँछ। सेबोनको यो कारबाहीले ब्रोकर कम्पनीहरूलाई भविष्यमा यस्ता लापरबाही नगर्न कडा चेतावनी दिएको छ।
सम्पत्ति शुद्धीकरण ऐन र यससम्बन्धी नियमहरू धितोपत्र बजारमा पारदर्शिता र विश्वसनीयता कायम राख्नका लागि अपरिहार्य छन्। यी नियमहरूको पालना नगर्दा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको वित्तीय प्रणालीमाथि प्रश्न उठ्न सक्ने र यसले देशको अर्थतन्त्रमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने खतरा रहन्छ। विशेष गरी, फाइनान्सियल एक्सन टास्क फोर्स जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूले सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारणमा कमजोर राष्ट्रहरूलाई कालोसूचीमा राख्ने जोखिम रहन्छ। जसले विदेशी लगानी र सहायतामा समेत प्रतिकूल असर पार्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा नियामक निकायको यो सक्रियता प्रशंसनीय रहेको टिप्पणी गरिएको छ।
ब्रोकर कम्पनीहरूले आफ्ना ग्राहकको विवरण अद्यावधिक राख्ने, शङ्कास्पद कारोबारको निगरानी गर्ने र आवश्यकताअनुसार नियामक निकायलाई जानकारी गराउने दायित्व हुन्छ। तर, यस घटनाले केही ब्रोकर कम्पनीहरूले यी आधारभूत नियमहरूको पनि पालना नगरेको सेबोनले पाएको जनाएको छ। यसले धितोपत्र बजारको समग्र सुशासनमाथि प्रश्न खडा गरेको छ। सेबोनले भविष्यमा पनि यस्ता गतिविधिमा संलग्न हुने कम्पनीहरूमाथि कडा निगरानी राख्ने र कानुनबमोजिम कारबाही गर्न पछि नपर्ने चेतावनी दिएको छ।
यो कारबाहीले धितोपत्र बजारमा कार्यरत अन्य ब्रोकर कम्पनीहरूलाई पनि आफ्नो आन्तरिक प्रणाली र ग्राहक पहिचान प्रक्रियालाई थप सुदृढ बनाउन दबाब सिर्जना गरेको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कानुनको अक्षरशः पालना गर्नु सबै वित्तीय संस्थाको अनिवार्य दायित्व हो। जसले बजारको स्वच्छता र स्थायित्व कायम राख्न मद्दत गर्छ। यो कदम धितोपत्र बजारमा अनुशासन कायम राख्न र लगानीकर्ताको हित संरक्षण गर्न महत्त्वपूर्ण साबित हुने अपेक्षा सेबोनको छ।
