पाण्डेयले पदभार ग्रहण गर्दा बैंक निकै दबाबपूर्ण स्थितिमा थियो। खराब कर्जाको बढ्दो ग्राफ र खुम्चिँदो नाफाले लगानीकर्ताहरू चिन्तित थिए। तर, पाण्डेयको बैंकिङ अनुभव र आक्रामक सुधारको रणनीतिका कारण छोटो समयमै बैंकले आफ्नो लय समात्न सफल भएको छ।
वित्तीय सूचकमा ‘विशाल फड्को’
आर्थिक वर्ष २०८०/८१ नेपाल बैंकका लागि निकै चुनौतीपूर्ण वर्ष रह्यो। उक्त वर्ष बैंकको खुद नाफा मात्र २८.४ करोड रुपैयाँमा खुम्चिएको थियो। तर, पाण्डेयको नेतृत्वको पहिलो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा बैंकले अविश्वसनीय सुधार गर्दै ३.७७ अर्ब रुपैयाँ खुद नाफा कमाउन सफल भयो। यो वृद्धिदर नेपाली बैंकिङ क्षेत्रमै एउटा उदाहरणीय ‘रिकभरी’ मानिएको छ।
चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दोस्रो त्रैमास (पुस मसान्त) सम्मको तथ्यांकले पनि यो वृद्धिलाई निरन्तरता दिएको छ।
खुद नाफाः पुस मसान्तसम्म बैंकले १.३० अर्ब रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ।
प्रतिशेयर आम्दानी : गत वर्षको ८ रुपैयाँको न्यून विन्दुबाट सुधार भई अहिले १७.७६ रुपैयाँ पुगेको छ। यो बैंकिङ क्षेत्रको औसत १७ रुपैयाँको हाराहारीमा रहनुले लगानीकर्ताका लागि बैंक पुनः आकर्षक बनेको पुष्टि गर्छ।
जगेडा कोष र नेटवर्थः बैंकको जगेडा कोष २४.७८ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने प्रतिशेयर नेटवर्थ २६२.४३ रुपैयाँ कायम भएको छ, जसले बैंकको आन्तरिक पुँजी बलियो रहेको देखाउँछ।
खराब कर्जा व्यवस्थापन र ‘राइट ब्याक’ को जादू
पाण्डेयको कार्यकालको सबैभन्दा ठूलो सफलता नै खराब कर्जाको व्यवस्थापन हो। उनले कार्यभार सम्हाले लगत्तै पुराना र उठ्न नसकेका कर्जाहरूको असुली प्रक्रियालाई युद्धस्तरमा अगाडि बढाए।
गत आर्थिक वर्षमा खराब कर्जाका लागि २.०७ अर्ब रुपैयाँ प्रोभिजनिङ (इम्पेयरमेन्ट चार्ज) गर्नु परेका कारण नाफा घटेको थियो। तर, अहिले तीब्र असुलीका कारण उक्त रकम ‘राइट ब्याक’ भई नाफामा प्रत्यक्ष योगदान पुगेको छ। बैंकले खराब कर्जा असुलीलाई नै आफ्नो मुख्य ‘बिजनेस मोडेल’ जस्तै बनाएर काम गरिरहेको देखिन्छ। अझै पनि बैंकको खराब कर्जा ५ प्रतिशत माथि नै छ भने सो कर्जाका लागि दोस्रो त्रैमाससम्म अझै पनि १ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ।
व्यवसाय विस्तार र डिजिटल रूपान्तरण
बैंकले केवल नाफामा मात्र ध्यान नदिई व्यवसायको आकार र सेवाको गुणस्तरमा पनि उत्तिकै लगानी गरेको छः
निक्षेप र कर्जाः बैंकको निक्षेप संकलन ३६४ अर्ब र कर्जा प्रवाह २३० अर्ब रुपैयाँ माथि पुगेको छ। यो वृद्धि सन्तुलित र स्वस्थ मानिन्छ।
लागत व्यवस्थापनः ‘बेस रेट’ लाई घटाउँदै प्रतिस्पर्धी बनाउन सस्तो निक्षेपमा जोड दिइएको छ। साथै, अनावश्यक सञ्चालन खर्च कटौतीमा पनि बैंक सफल देखिएको छ।
प्रविधिमा फड्कोः परम्परागत बैंकिङको छवि बदल्न पाण्डेयले डिजिटल बैंकिङलाई प्राथमिकतामा राखेका छन्। मोबाइल र इन्टरनेट बैंकिङको अनुभवलाई प्रयोगकर्तामैत्री बनाउँदै युवा पुस्तालाई आकर्षण गर्ने रणनीति बैंकले लिएको छ।
लाभांश पाउन अझै पर्खनुपर्ने अवस्था
पछिल्लो वित्तीय विवरण अनुसार बैंकको खुद नाफामा सुधार आए पनि वितरणयोग्य मुनाफा ऋणात्मक रहनु लाभांश वितरणका लागि मुख्य प्राविधिक अवरोध बनेको छ। अघिल्लो वर्षहरूको सञ्चित नोक्सानी र नियामकीय जगेडा कोषमा ठूलो रकम छुट्ट्याउनुपर्ने बाध्यताका कारण प्रतिशेयर आम्दानी बलियो देखिए पनि तत्काल लाभांश बाँड्ने क्षमता कमजोर छ। बैंकले आगामी त्रैमासहरूमा खराब कर्जाको थप असुलीमार्फत यो ऋणात्मक अवस्थालाई धनात्मक बनाउन सकेमा मात्र शेयरधनीहरूले प्रतिफलको आशा गर्न सक्छन्। अहिलेको अवस्थामा बैंकले आफ्नो वित्तीय स्वास्थ्य सुधार्न ‘रिटेन्ड अर्निङ’ बलियो बनाउनुपर्ने भएकाले लगानीकर्ताहरूले लाभांशका लागि अझै केही समय धैर्य गर्नुपर्ने देखिन्छ। यद्यपि, जगेडा कोष निकै मजबुत रहेकाले भविष्यमा खराब कर्जा ५% भन्दा तल झरेमा बैंकको लाभांश दिने आधार पुनः बलियो हुने सम्भावना रहन्छ।
चुनौती र आगामी बाटो
यति ठूलो सुधारका बाबजुद नेपाल बैंकका सामु केही चुनौतीहरू अझै बाँकी छन्। खराब कर्जालाई ५ प्रतिशतभन्दा तल स्थिर राख्नु र पुँजीमा प्रतिफललाई अझै बढाउनु पाण्डेयका आगामी लक्ष्य हुन्।
निष्कर्षमा, नेपाल बैंकको पछिल्लो वित्तीय विवरणले बैंक अब संकटबाट बाहिर निस्केर स्थायित्व र समृद्धिको बाटोमा लागेको प्रस्ट पार्छ। नेतृत्वमा आएको स्पष्ट भिजन र असुलीमा आधारित वृद्धि रणनीतिकै कारण नेपाल बैंकले आज आफ्नो साख पुनः स्थापित गर्न सफल भएको छ। आगामी दिनमा डिजिटल सेवाको विस्तार र कर्जाको गुणस्तरमा निरन्तरता दिन सके नेपाल बैंक नेपालको बैंकिङ क्षेत्रको अग्रणी स्थानमा कायमै रहने निश्चित छ।
