प्रतिवेदन अनुसार, समीक्षा अवधिमा बजार परिसूचकमा झिनो सुधार देखिए पनि बजारको 'लाइफलाइन' मानिने कारोबार रकम (Turnover) मा भने अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य गिरावट आएको छ। तथ्याङ्क अनुसार, चालु आर्थिक वर्षको १० महिना (२०२५ जुलाई १६ देखि २०२६ मे १४ सम्म) मा कुल १४ खर्ब २० अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ बराबरको शेयर कारोबार भयो। अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा १७ खर्ब ५२ अर्ब १० करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो। जुन कारोबार रकममा १८.९० प्रतिशतको गिरावट हो। कारोबार रकम घट्नुले बजारमा तरलता (Liquidity) को अभाव वा ठूला लगानीकर्ताहरूको 'पर्ख र हेर' को अवस्थालाई दर्साउँछ। कारोबार रकममा आएको यो गिरावटले गर्दा औसत दैनिक कारोबार रकममा पनि धक्का लागेको छ। गत वर्ष दैनिक औसत कारोबार ९ अर्ब ३१ करोड ९६ लाख रुपैयाँ रहेकोमा यो वर्ष १५.७७ प्रतिशतले घटेर ७ अर्ब ८५ करोड ३ लाख रुपैयाँमा झरेको छ।
कारोबार रकम घटे पनि नेप्से परिसूचकले भने लगानीकर्तालाई केही राहत दिएको छ। वैशाख मसान्तसम्म नेप्से सूचक २७३०.१८ विन्दुमा बन्द भएको छ। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको (२६२०.२७ विन्दु) तुलनामा ४.१९ प्रतिशतको वृद्धि हो। समीक्षा अवधिमा बजारले उच्च उतारचढाव व्यहोरेको छ। यो अवधिमा नेप्से सूचक उच्चतम ३००२.०८ विन्दुसम्म पुगेको थियो भने न्यूनतम २४८७.१८ विन्दुसम्म झरेको थियो। यसले बजारमा मनोवैज्ञानिक रूपमा ३००० को विन्दु एउटा बलियो प्रतिरोध (Resistance) का रूपमा देखिएको पुष्टि गर्छ।
नेप्सेको यो प्रतिवेदनले विभिन्न १६ वटा उप-समूहहरूको प्रदर्शनलाई छुट्टाछुट्टै केलाएको छ। यसमा केही क्षेत्रले अभूतपूर्व प्रगति गरेका छन् भने केही क्षेत्र नराम्रोसँग थला परेका छन्। यो वर्षको सबैभन्दा सफल क्षेत्र उत्पादन समूह देखिएको छ। यस क्षेत्रको कारोबारमा ९२.३० प्रतिशतको उछाल आएको छ। गत वर्ष ६८ अर्बको कारोबार भएको यस क्षेत्रमा यो वर्ष १ खर्ब ३१ अर्ब १९ करोड रुपैयाँको शेयर किनबेच भएको छ। सबैभन्दा ठूलो गिरावट फाइनान्स समूहमा देखिएको छ। यस क्षेत्रको कारोबारमा ७१.३७ प्रतिशतको भारी गिरावट आएको छ। गत वर्ष १ खर्ब ६१ अर्बको कारोबार भएको यस समूहमा यो वर्ष मात्र ४६ अर्ब १६ करोडमा सीमित भएको छ।निर्जीवन बीमा समूहको कारोबार ६१.६९ प्रतिशत र जीवन बीमा समूहको कारोबार ४८.०८ प्रतिशतले घटेको छ। यसले बीमा क्षेत्रप्रति लगानीकर्ताको आकर्षण यो वर्ष घटेको संकेत गर्छ। बजारको ठूलो हिस्सा ओगट्ने वाणिज्य बैंकहरूको कारोबार पनि २६.०४ प्रतिशतले घटेको छ। १ खर्ब ५७ अर्बबाट घटेर बैंकहरूको कारोबार १ खर्ब १६ अर्बमा खुम्चिएको छ। धेरै लगानीकर्ताको रोजाइमा पर्ने जलविद्युत क्षेत्रमा भने झिनो सुधार (१.६६ प्रतिशतको वृद्धि) देखिएको छ।
कारोबार घटे पनि समग्र बजारको आकार (Market Capitalization) मा भने वृद्धि भएको छ। बजार पूँजीकरण अघिल्लो वर्षको ४३ खर्ब ५८ अर्बबाट बढेर ४६ खर्ब ५६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। जुन ६.८३ प्रतिशतको वृद्धि हो। सूचीकृत कम्पनीहरूको संख्यामा बढेका कारण बजार पूँजीकरण बढेको हो। गत वर्ष २७१ कम्पनी सूचीकृत रहेकोमा यो वर्ष २९४ पुगेका छन्। यसैगरी, सूचीकृत शेयरको कुल अंकित मूल्य (Paid-up Value) पनि ८ खर्ब ६१ अर्बबाट बढेर ९ खर्ब ३४ अर्ब पुगेको छ। नयाँ कम्पनीहरूको सूचीकरण र हकप्रद/बोनस शेयरका कारण बजारको आकार बढेको देखिन्छ।
बजारमा लगानीकर्ताको सक्रियता मापन गर्ने अर्को आधार 'कारोबार संख्या' (Number of Transactions) हो। समीक्षा अवधिमा कारोबार संख्या १५.५३ प्रतिशतले घटेको छ। गत वर्ष १ करोड ८८ लाख पटक कारोबार भएकोमा यो वर्ष १ करोड ५८ लाख पटक मात्र कारोबार भएको छ। यसैगरी, बजार खुलेका दिनहरू (Market Days) पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा कम (१८१ दिन) रहेका छन्। यसले पनि समग्र कारोबार रकममा केही प्रभाव पारेको देखिन्छ।
नेप्सेको यो १० महिने तथ्याङ्कले बजार मूल्यका आधारमा माथि गए पनि कारोबारको आयतन (Volume) का आधारमा सुस्ताएको छ। फाइनान्स, बीमा र बैंकिङ जस्ता क्षेत्रमा आएको ठूलो गिरावटले यी क्षेत्रमा लगानीकर्ताको विश्वास फर्कन अझै समय लाग्ने देखिन्छ। अर्कोतर्फ, उत्पादनमूलक क्षेत्रमा देखिएको ९२ प्रतिशतको वृद्धिले लगानीकर्ताहरू अब वास्तविक क्षेत्र (Real Sector) का कम्पनीहरूतर्फ आकर्षित हुन थालेको संकेत गर्छ।
कारोबार रकममा आएको १८.९० प्रतिशतको गिरावटले सरकारको राजस्व र ब्रोकरहरूको आम्दानीमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ। यदि आगामी महिनाहरूमा कारोबार रकममा सुधार नआएमा, सूचकको वृद्धि मात्रले बजारलाई लामो समयसम्म टिकाउन कठिन हुने देखिन्छ। बजारमा स्थिरता र दीर्घकालीन वृद्धिका लागि कारोबार रकम र सूचक दुवैमा सामञ्जस्यता हुनु आवश्यक छ।
कुल मिलाएर, वैशाख मसान्तसम्मको तथ्याङ्कले नेप्से "मिश्रित" अवस्थामा रहेको देखाउँछ। जहाँ बजारको आकार र मूल्य बढे पनि बजारको सक्रियता र तरलतामा भने चुनौती कायमै छ।
