पल ग्लिन(बीबीसी)

(माथि बायाँबाट घडीको सुई घुम्ने दिशामा: वेन रुनी, किम कार्दशियन र उनका छोरा सेन्ट वेस्ट, सुसान बोयल र टिमोथी चालमेट। यी सबै कलाकारहरू विश्वकप अघि सार्वजनिक गरिएका ठूला विज्ञापनहरूमा देखिएका छन्। तस्बिरहरू: नाइके/प्यालेस/इङ्गल्याण्ड/एडिडास/इर्न-ब्रु)

नाइकेको हालै सार्वजनिक भएको फुटबलमा आधारित एउटा विज्ञापन सुरु भएको करिब ६ मिनेटपछि नर्वेका सुपरस्टार स्ट्राइकर एर्लिङ हालान्ड अन्ततः दृश्यमा जीवन्त रूपमा प्रवेश गर्छन्।

त्यसअघि, फिल्म सेटमा आफ्ना 'स्टन्ट डबल' भनिएका अमेरिकी अभिनेता च्यानिङ ट्याटमसँगै धैर्यतापूर्वक बसिरहेका म्यानचेस्टर सिटीका यी फरवार्ड अचानक कतैबाट 'स्लो मोसन' (ढिलो गति) मा देखा पर्छन्। र, एक 'अन्तिम बोस' (लास्ट बोस) को शैलीमा प्रस्तुत हुँदै एक युवा खेलाडीले गोल गर्ने उत्कृष्ट प्रयासलाई विफल पारिदिन्छन्।

'रिप द स्क्रिप्ट' (Rip the Script) नाम दिइएको यस विज्ञापनमा हालान्डका साथै विश्वका चर्चित गोल मेसिनहरू केलियन एमबाप्पे र क्रिस्टियानो रोनाल्डो पनि छन्।

तर अझ रोचक कुरा त के छ भने, फुटबल जगत बाहिरको मनोरञ्जन क्षेत्रका थुप्रै हस्तीहरू पनि यस खेलको छेउछाउमा झुल्किएका छन्।

तिनीहरूमध्ये काल्पनिक फुटबल प्रशिक्षक 'टेड लासो', किम कार्दशियन र उनका पीएसजी (PSG) समर्थक छोरा सेन्ट वेस्ट, र्‍यापर तथा फुटबल फ्यान ट्राभिस स्कट, सेन्ट्रल सी, ब्ल्याकपिंककी लिसा र बास्केटबल आइकन लेब्रोन जेम्स (जो लिभरपुल एफसीका आंशिक सेयरधनी हुन्) सम्म छन्।

यहाँ जेम्स र रोनाल्डो खेलकुदका स्टारभन्दा पनि 'एक्स-मेन' वा 'जस्टिस लिग' का कुनै सुपरहिरो पात्र जस्ता देखिन्छन्।

सिनेमा जस्तै लाग्ने यस विज्ञापनले गत हप्ता अनलाइनमा निकै चर्चा पायो र फिफा पुरुष विश्वकप अगाडि सार्वजनिक भइरहेका यस्ता ठूला र चर्चित विज्ञापनहरूको शृङ्खलालाई थप उचाइ दियो।

यो होडबाजीको सुरुआत तब भयो जब आगामी फिल्म 'मार्टी सुप्रिम'का स्टार एवं चेल्सीका प्रशंसक टिमोथी चालमेट एडिडासको पाँच मिनेट लामो विज्ञापनमा देखिए। त्यहाँ उनले लामिन यामाल, जुड बेलिङ्घम र ट्रिनिटी रोडम्यान जस्ता "ब्याकयार्ड लेजेन्ड्स" (उदीयमान खेलाडीहरू) को टोलीलाई एकजुट गराउँदै गरेको देखाइएको छ।

यस विज्ञापनमा छिमेकीहरूबीचको खुला फुटबल खेलको रमाइलो प्युर्टो रिकन संगीत स्टार ब्याड बन्नीका साथै फुटबलका जादुगर लियोनेल मेस्सीले पनि लिन्छन्। र प्रविधिको जादु (VFX/AI) मार्फत आफ्ना पुराना खेल जीवनका सुनौला दिनहरू झल्काउने युवा डेभिड बेकह्याम पनि त्यहाँ देखा पर्छन्।

अर्कोतर्फ, प्यालेस स्केटबोर्ड्स (स्ट्रिटवेयर ब्रान्ड), नाइके र इङ्गल्याण्ड फुटबल संघबीचको सहकार्यमा बनेको विज्ञापनमा पूर्व कप्तान वेन रुनीले विलियम शेक्सपियरको ऐतिहासिक नाटक 'रिचर्ड द्वितीय' का हरफहरू वाचन गर्दै देशभक्तिको भावना जगाएको देखाइएको छ।

त्यस्तै, ब्रह्मा (Brahma), बुडवाइजर (Budweiser), पेप्सी, लेज चिप्स र लेगो (Lego) जस्ता थुप्रै ब्रान्डहरू फुटबल फ्यानहरूको ध्यान खिच्न रचनात्मक रूपमा एकअर्कासँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्।

"सबै ब्रान्डहरूले आ-आफ्नो उत्कृष्ट सिर्जना र क्षमता प्रदर्शन गरिरहेको हेर्न पाउनु निकै रोमाञ्चक छ," नाइकेका कार्यकारी सिर्जनात्मक निर्देशकहरूमध्येका एक कालेब जेन्सेनले बीबीसी न्यूजसँग भने।
"विज्ञापनको दुनियाँमा त यो आफैँमा एउटा विश्वकप जस्तै बनेको छ।"

हुन त, विश्वकपसँग जोडिएका ठूला विज्ञापनहरूको इतिहास लामो छ। सन् १९८२ मा कोका-कोलाको विज्ञापनमा डिएगो म्याराडोना देखिएका थिए भने, सन् १९९४ मा म्याकडोनाल्ड्सका लागि बल नखसालीकन नचाइरहेका (Keepy-uppies) युवा स्कट पार्कर देखिएका थिए। त्यस्तै सन् १९९८ को विश्वकपमा ब्राजिल टोलीले साम्बा धुनमा विमानस्थल भित्र फुटबल खेलाएको दृश्य कसले पो बिर्सन सक्छ र!

तर, यसपटक सामाजिक सञ्जालमा व्यापक रूपमा सेयर भइरहेका यी नयाँ विज्ञापनहरूको स्तर र महत्वाकांक्षा निकै उच्च देखिएको छ। धेरैका लागि त यी परम्परागत विज्ञापनहरू नभएर 'मिनी-मुभी' (छोटा चलचित्र) जस्तै लाग्छन्।

जेन्सेनका सिर्जनात्मक साझेदार ब्लेयर वारेन भन्छन्, "आजका युवाहरू आफूलाई सीधा सामान बेच्न खोजिएको (मार्केटिङ गरिएको) मन पराउँदैनन्।"

'मनोरञ्जनात्मक सामग्री' को जमाना

विज्ञापन क्षेत्रको चर्चित 'क्याम्पेन' (Campaign) पत्रिकाकी पत्रकार गुरजित देगुनका अनुसार यो कम्पनीहरूले परम्परागत विज्ञापनको साटो "मनोरञ्जनात्मक सामग्री" (Entertainment Content) बनाउनेतर्फ चालेको एउटा ठूलो कदम हो।

"यी विज्ञापनहरूले फुटबल बुट वा चिसो पेय पदार्थ जस्ता उत्पादनहरू सिधै बेच्न बल गरिरहेका छैनन् (यद्यपि भित्री उद्देश्य त त्यही हो)। बरु, यिनीहरू सांस्कृतिक आबद्धता र जीवनशैली प्रस्तुत गर्न बढी केन्द्रित छन्," उनी भन्छिन्।

यो शैली क्रिसमसका बेला आउने विज्ञापनहरूमा पनि देख्न सकिने देगुन बताउँछिन्। जस्तै, 'वेटरोज' ब्रान्डको चार मिनेट लामो क्रिसमस विशेष रोमान्टिक कमेडी 'द पर्फेक्ट गिफ्ट', जसमा केइरा नाइटली र जो विल्किन्सनले अभिनय गरेका छन्।

यसपटक अमेरिका विश्वकपको सह-आयोजक राष्ट्र भएकाले पनि ब्रान्डहरूले यसलाई "सुपर बाउल" (Super Bowl) को विज्ञापन जस्तै भव्य र लामो बनाउने शैली अपनाइरहेको देगुनको अनुमान छ।

धेरै विज्ञापनका छोटा संस्करणहरू (टिजरहरू) भने टेलिभिजनमा खेलको बीच-बीचमा प्रसारण भइरहेका छन्, जसले दर्शकहरूलाई पूरा विज्ञापन हेर्न अनलाइनतर्फ आकर्षित गर्छन्। जस्तै, 'इन्स्टाकार्ट'को विज्ञापनमा बेन स्टिलर र बेन्सन बूनलाई रेट्रो-पप संगीत भिडियोको शैलीमा प्रस्तुत गरिएको छ।

यस वर्षको गर्मीयाममा हुने खेलहरूमा 'हाइड्रेशन ब्रेक' (पानी पिउने समय) का कारण खेल दुई भाग (हाफ) को सट्टा चार भागमा बाँडिनेछ। यसले प्रसारकहरूलाई थप विज्ञापन तथा प्रोमोहरू देखाउने मौका दिनेछ।

(हुडी लगाएका एडिडासका "ब्रान्ड एम्बेसडर" टिमोथी चालमेट र लियोनेल मेस्सी संगीतकार ब्याड बन्नीसँग रमाइलो गर्दै। तस्बिर: एडिडास)

यस वर्ष 'बिजनेस/क्लब' उत्पादन कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक टम बेरेन्डसेनले 'स्किटल्स' (Skittles) का लागि एउटा सुपर बाउल विज्ञापन बनाएका थिए, जसमा अभिनेता एलिजाह वुडलाई जादुई सिङ भएको जंगली प्राणीका रूपमा देखाइएको थियो।

बेरेन्डसेनको कम्पनीको मुख्य उद्देश्य नै "विज्ञापन मन नपराउने" मानिसहरूका लागि उत्कृष्ट फिल्म वा "अद्भूत मनोरञ्जनात्मक भिडियोहरू" सिर्जना गर्नु हो।

"उत्पादन सिधै बेच्ने जमाना अब गइसक्यो," उनी भन्छन्, "ब्रान्डहरूले छिट्टै बुझिसकेका छन् कि दर्शकलाई आकर्षित गर्न उनीहरूलाई मनोरञ्जन दिनैपर्छ। यद्यपि, यो भन्न जति सजिलो छ, गर्न त्यति नै गाह्रो छ।"

उनका अनुसार कम्पनीहरूले अचेल त्यस्ता निर्माण संस्था र निर्देशकहरू खोजिरहेका छन् जो मनोरञ्जन उद्योग (जस्तै: म्युजिक भिडियो, सर्ट फिल्म र फिचर फिल्म) मा स्थापित छन्।

यो ट्रेन्ड सन् २०१० मा ओस्कार विजेता मेक्सिकन निर्देशक अलेहान्ड्रो गोन्जालेज इन्यारितु (द रेभेनान्ट, बर्डम्यानका निर्देशक) ले आफ्नो चर्चित "राइट द फ्युचर" (Write the Future) विज्ञापनमार्फत सुरु गरेका थिए। त्यसमा दाह्री पालेका वेन रुनीले हार र जितको भविष्यको कल्पना गरिरहेको दृश्य देखाइएको थियो।

विज्ञापनले भरिएको यस भिडभाडयुक्त बजारमा छुट्टै पहिचान बनाउन रुनी जस्ता "ठूला ब्रान्ड एम्बेसडरहरू" आवश्यक पर्ने बेरेन्डसेन बताउँछन्।

"दर्शकको ध्यान खिच्नका लागि सांस्कृतिक रूपमा सम्मानित र लोकप्रिय अनुहारहरूलाई ल्याउनु नै एक मात्र उपाय हो," उनी थप्छन्, "तर यसो गर्न ब्रान्डहरूले ठूलो रकम खर्च गर्नुपर्छ।"

उनकै कम्पनी पनि हाल एउटा छोटो सिटकम (Sitcom) र प्रहसन (Sketches) को शृङ्खलामा काम गरिरहेको छ, जसले अप्रत्यक्ष रूपमा एउटा नयाँ पेय पदार्थको प्रवर्द्धन गर्नेछ।

"पहिलेका दिनमा कुनै सामान हुन्थ्यो र त्यसलाई बेच्न विज्ञापन बनाइन्थ्यो। तर अचेल सामान बेच्नका लागि पहिले मनोरञ्जन सिर्जना गरिन्छ।"

समर्थक (फ्यान) संस्कृतिको उत्सव

२८ वर्षपछि पुरुष फुटबल टोली पहिलो पटक विश्वकपमा पुगेको खुसीयालीमा स्कटल्याण्डको प्रख्यात सफ्ट ड्रिंक ब्रान्ड 'इर्न-ब्रु' (Irn-Bru) ले हालै एउटा ठट्टापूर्ण म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गरेको छ। 'वी आर मेड इन स्कटल्याण्ड फ्रम गर्डर्स' (We are made in Scotland from girders) नामक यस भिडियोले सामाजिक सञ्जालमा समर्थकहरू माझ निकै चर्चा कमाइरहेको छ।

यस विज्ञापनमा चर्चित गायिका सुसान बोयल र मिडफिल्डर जोन म्याकगिनले 'फोर्थ ब्रिज'को माथि उभिएर एउटा पुरानो विज्ञापनको धुनलाई ब्यालेड (गीत) को रूपमा गाएका छन्। त्यस्तै, ब्यान्ड 'फ्रान्ज फर्डिनान्ड'का एलेक्स काप्रानोसले गितार बजाइरहेको देखिन्छ।

यसमा हास्य कलाकार पल ब्ल्याक र अभिनेता केभिन ओक्स पनि देखिएका छन्। तर, यो अभियानको नेतृत्व गर्ने एजेन्सी 'लकी जनरल्स'की प्रमुख सिर्जनात्मक अधिकारी शेली स्मोलरका अनुसार यो पूर्ण रूपमा "स्कटिश फुटबल समर्थकहरूको भावनालाई सम्मान गर्न" केन्द्रित छ।

"इर्न-ब्रुसँग विश्वका अन्य बहुराष्ट्रिय ब्रान्डहरू जस्तो ठूलो बजेट छैन। त्यसैले हामीले फरक दृष्टिकोण अपनाउँदै सीमित स्रोत-साधनमै उत्कृष्ट प्रभाव छोड्ने (Punch above weight) प्रयास गर्नुपर्थ्यो," उनी भन्छिन्।

"यस ऐतिहासिक क्षणमा प्रशंसकहरूले के सोचिरहेका छन् र 'टार्टन आर्मी' (स्कटिश फुटबल फ्यान टोली) कस्तो भावनाबाट गुज्रिरहेको छ भन्ने थाहा पाउन हामीले धेरै अनुसन्धान गर्‍यौं।"

"त्यसैले यो विज्ञापन फुटबलको भव्यता वा खेलाडीहरूको वीरता झल्काउने सिनेमाई शैलीको होइन। बरु, यो समर्थकहरूको अनौठो यात्रा योजना, असम्भव परिस्थितिहरू, खेल हेर्न गरिने फजुल खर्च र अनिदो रात जस्ता यथार्थपरक र रमाइला पक्षहरूमा केन्द्रित छ, जसले स्कटिश संस्कृतिलाई साँचो रूपमा प्रतिनिधित्व गर्छ।"

"विश्वव्यापी सांस्कृतिक उत्सव" को यस घडीमा फुटबल समर्थकहरूले भोगेका यथार्थ अनुभव र चुनौतीहरूलाई उजागर गर्दै मानिसहरूले सजिलै अपनत्व महसुस गर्न सक्ने एउटा आत्मीय भिडियो बनाउनु नै आफ्नो मुख्य लक्ष्य रहेको स्मोलर बताउँछिन्।

"मैदानमा फुटबल खेल जति प्रतिस्पर्धी हुन्छ, बाहिर ब्रान्डहरूबीचको प्रतिस्पर्धा पनि त्यस्तै हुन्छ। सबैजना ठूला स्टारहरूलाई आफ्नो विज्ञापनमा उतार्न तँछाडमछाड गरिरहेका छन्। यस्तोमा, दर्शकलाई केही फरक र विशेष दिनु नै उत्तम विकल्प हो।"

नाइके र इर्न-ब्रु जस्ता ब्रान्डहरूले विश्वकप अवधिभर यस्ता अरू धेरै मनोरञ्जनात्मक सामग्रीहरू सार्वजनिक गर्ने संकेत दिएका छन्। त्यसैले खेलको गर्मी बढ्दै जाँदा दर्शकले अझ नयाँ र सिर्जनात्मक विज्ञापनहरू हेर्न पाउनेछन्।

यी नयाँ विज्ञापनहरू स्कटल्याण्ड जस्ता टोलीहरूको खेल प्रदर्शनमा पनि निर्भर हुनेछन्।

मुस्कुराउँदै स्मोलर भन्छन्, "प्रतियोगिताको विभिन्न चरण र नतिजा अनुसार विज्ञापनलाई सान्दर्भिक बनाउने केही योजना हामीसँग पक्कै छन्।"