अमेरिका-इरान गतिरोधका कारण कच्चा तेलको मूल्य बढ्यो

Aug 11, 2026 11:22 AM Reuters



अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौता तथा हर्म्युज जलडमरू (Strait of Hormuz) पुन: खोल्ने विषयमा भइरहेको वार्ता निष्कर्षविहीन पुगेपछि मङ्गलबार कच्चा तेलको मूल्यमा वृद्धि भएको छ। अर्कोतर्फ, विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिको परिदृश्यमा लम्बिएको अनिश्चितताका कारण एसियाली शेयर बजारहरू दिशाबिना अवस्थामा  सुस्त देखिएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार इरानको शान्ति सम्झौताका सर्तहरूमा आफ्ना मागहरू थप्दै जवाफ फर्काएका छन। उनले विभिन्न युद्ध, आक्रमण र प्रदर्शनमा मारिएकाहरूका लागि इरानले क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने माग गरेका छन्। यो वाकयुद्धको वृद्धिले विश्वकै महत्त्वपूर्ण जलमार्ग पुन: खोल्ने प्रयासलाई अझ जटिल बनाउने देखिएको छ।

सोमबार कच्चा तेलको मूल्यमा करिब ५ प्रतिशतको तीव्र उछाल आएपछि, मङ्गलबार ब्रेन्ट क्रूड फ्युचर्स सामान्य बढेर प्रतिब्यारेल ८८.०९ डलर पुगेको छ भने अमेरिकी क्रूड फ्युचर्स बढेर ८२.५२ डलर पुगेको छ। यी दुवै मूल्य गत जुलाई ३१ यताकै उच्च विन्दु हुन्।

बजार विश्लेषक टोनी साइकामोर (Tony Sycamore) का अनुसार, बजार अहिले एउटा यस्तो कठिन मोड (Mexican standoff) मा आइपुगेको छ, जहाँ कुन पक्षले पहिले आफ्नो अडान लचक बनाउँछ (Who blinks first) भनेर हेरिरहेको छ। यो अब एक प्रकारको दीर्घकालीन मानसिक लडाइँ जस्तै हुनेछ। कसले पहिले सम्झौता गर्छ भन्ने स्पष्ट नभएसम्म तेल बजार सम्भवतः ७५ देखि ९५ डलरको दायराको आसपास बसिरहेको देख्न सकिन्छ।

इन्धनको मूल्यमा भएको यो पछिल्लो वृद्धिले बुधबार सार्वजनिक हुने अमेरिकी जुलाई महिनाको उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्क (CPI) प्रतिवेदनको महत्त्वलाई अझ बढाइदिएको छ। हेडलाइन रिडिङमा ०.१ प्रतिशत र कोर सिपिआई (Core CPI) मा ०.२ प्रतिशतको मासिक वृद्धिको अपेक्षा गरिएको छ।

यदि महँगीको तथ्याङ्क अपेक्षाभन्दा बढी (Headline surprise) आएमा, आगामी महिना फेडरल रिभर्ज (Fed) ले ब्याजदर बढाउन सक्ने सम्भावना पुनः ब्युँतिनेछ, जसको अड्कलबाजी अहिले बराबरी (५०-५०) को अवस्थामा छ।

कैपिटल इकनोमिक्सका प्रमुख बजार अर्थशास्त्री जोनास गोल्टरम्यानका अनुसार, "हाम्रो विचारमा महँगीको तथ्याङ्क तातो (उच्च) आउने जोखिम बढी छ, जसले ब्याजदर बढ्ने अपेक्षालाई पुनः बलियो बनाउन सक्छ र सम्भावित रूपमा स्ट्यागफ्लेसन Stagflation आर्थिक मन्दी र उच्च महँगीको संयुक्त अवस्था) को चिन्ता थप्न सक्छ। समग्रमा, अमेरिकी अर्थतन्त्र सामान्य सन्तुलित (Goldilocks) स्थितिभन्दा अलि बढी तातो चलिरहेको छ, जसले उच्च ब्याजदरतर्फ सङ्केत गर्छ।

जापानमा सार्वजनिक बिदा भएका कारण मङ्गलबार एसियामा अमेरिकी ट्रेजरी बन्डको नगद कारोबार बन्द रहे पनि फ्युचर्स मार्केट भने सामान्य घटेको छ, जसको अर्थ बन्ड प्रतिफल (Yields) उच्च हुनेछ।

उता रिजर्भ बैंक अफ अष्ट्रेलिया (RBA) ले मङ्गलबार लगातार दोस्रो बैठकमा पनि आफ्नो नगद ब्याजदर ४.३५ प्रतिशतमा यथावत राखेको छ। अर्थतन्त्र अपेक्षा गरेअनुरूप नै सुस्त भइरहेको बताए पनि महँगी नियन्त्रण गर्न आवश्यक परेमा पुनः ब्याजदर बढाउन सक्ने चेतावनी आरबीएले दिएको छ।

खाडी क्षेत्रमा बढेको तनावका कारण बजारको मनोविज्ञान कमजोर रहँदा जापानबाहेकको एसिया प्रशान्त क्षेत्रका शेयरहरूको एमएससीआई (MSCI) फराकिलो सूचक उतारचढावका बीच अन्त्यमा ०.३६ प्रतिशतले बढेको छ। दक्षिण कोरियाको कोस्पी (KOSPI) १.३ प्रतिशतले बढेको छ।

वालस्ट्रिटमा सोमबारको नियमित कारोबार गिरावटमा टुङ्गिएपछि, मङ्गलबार नास्डाक फ्युचर्स ०.३४ प्रतिशत र एस एण्ड पी ५०० (S&P 500) फ्युचर्स ०.१३ प्रतिशतले बढेका छन्। युरोपेली बजारमा यूरोस्टोक्स ५० (EUROSTOXX 50) फ्युचर्स स्थिर छ भने एफटिएसई (FTSE) फ्युचर्स ०.०५ प्रतिशतले घटेको छ र ड्याक्स (DAX) फ्युचर्स ०.०७ प्रतिशतले बढेको छ।

यसैबीच, प्रविधि क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी एनभिडिया (Nvidia) ले एआई (AI) पूर्वाधारका लागि तेस्रो पक्ष पूँजीमार्फत ५ खर्ब (५०० बिलियन) डलरभन्दा बढी रकम जुटाउने उद्देश्यले छवटा ठूला वित्तीय संस्थाहरूसँग साझेदारी गरेको घोषणा गरेको छ, जसले यस क्षेत्रमा भइरहेको लगानीको विशाल लहरलाई उजागर गर्छ।

बजार विश्लेषक साइकामोरले टिप्पणी गर्दै भने, "यो दृश्य देख्दा मलाई विगतमा 'सब-प्राइम मोर्गेज' (Sub-prime mortgages) पहिलो पटक मूलधारको उत्पादन बन्दाको जस्तै आभास भइरहेको छ जुन नवप्रवर्तनले अन्ततः विश्वव्यापी वित्तीय सङ्कट (GFC) निम्त्याउन मद्दत गरेको थियो।"

हङकङको ह्याङ सेङ सूचक ०.६ प्रतिशतले घटेको छ भने चीनको सिएसआई३०० (CSI300) ब्लू-चिप सूचक ०.०५ प्रतिशतले सुस्त भएको छ।

मुद्रा बजारमा जापानी येन पुनः केन्द्रविन्दुमा आएको छ। जापान र अमेरिकाको संयुक्त हस्तक्षेपसहित कैयौँ चरणको सम्भावित हस्तक्षेपपछि पनि येन प्रतिडलर १५९ को कमजोर स्तरमा सङ्घर्ष गरिरहेको छ, जुन गत साताको उच्च विन्दु १५५.२० भन्दा निकै तल हो। नोमुराका विश्लेषकहरूका अनुसार बजार थप संयुक्त हस्तक्षेपप्रति सतर्क रहेकाले डलर-येन दर निकट भविष्यमै १६० नाघ्ने सम्भावना कम देखिन्छ।

तेलको मूल्यमा भएको वृद्धिसँगै अमेरिकी डलरले सामान्य बल पाएको छ, जसका कारण यूरो प्रतिडलर १.१५४१ मा कारोबार हुँदै डेढ महिनाकै उच्च विन्दुबाट केही पछि हटेको छ। स्टर्लिङ (पाउन्ड) पनि सोमबारको एक महिनाकै उच्च विन्दुबाट ओर्लेर १.३५११ डलरमा कारोबार भइरहेको छ। आरबीएको निर्णयपछि अष्ट्रेलियन डलर केही कमजोर भई ०.०७ प्रतिशतको गिरावटसहित ०.७०४९ डलर कायम भएको छ।

अन्य बजारमा, स्पट गोल्ड (सुनको मूल्य) ०.३३ प्रतिशतले बढेर प्रतिऔंस ४,४०२.५२ डलर पुगेको छ।