नेपाल सरकारको महत्वाकांक्षी कार्यक्रम 'स्वास्थ्य बीमा'लाई आम नागरिकको पहुँचमा अझ सहज बनाउन स्वास्थ्य बीमा बोर्डले पूर्ण रूपमा अनलाइन प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। 

अब नागरिकहरूले बीमामा आबद्ध हुन, आफ्नो विवरण अद्यावधिक गर्न र नवीकरणका लागि बीमा बोर्डको कार्यालय वा दर्ता सहयोगीको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा धाइरहनुपर्ने बाध्यताको अन्त्य भएको छ।

के-के सेवा पाइन्छ अनलाइनबाट ?
स्वास्थ्य बीमा बोर्डका प्रवक्ता डा. पवन कुमार शाहका अनुसार बोर्डले 'विद्युतीय माध्यमबाट स्वास्थ्य बीमामा आबद्धता तथा बीमितले नवीकरण सम्बन्धी कार्यविधि, २०८३' स्वीकृत गरेसँगै यो सेवा विधिवत् रूपमा सुरु भएको हो। यस प्रणालीमार्फत नयाँ सदस्य बन्नका लागि आवेदन दिने, पारिवारिक विवरणहरू भर्ने, आफ्नो फोटो र आवश्यक कागजातहरू अपलोड गर्ने सुविधा उपलब्ध छ। त्यसैगरी, पुराना बीमितहरूले आफ्नो बीमाको अवधि सकिनु अगावै अनलाइनबाटै नवीकरण गर्न सक्नेछन्। बीमितको पहिचानका लागि अनिवार्य गरिएको 'केवाइसी' (KYC) अपडेट पनि अब मोबाइल वा कम्प्युटरबाटै गर्न सकिनेछ।

भुक्तानीका लागि डिजिटल वालेटको प्रयोग
अनलाइन प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन बोर्डले विभिन्न डिजिटल भुक्तानी प्रदायकहरूसँग सहकार्य गरेको छ। बीमितहरूले आफ्नो प्रिमियम शुल्क ई-सेवा (eSewa), खल्ती (Khalti), र कनेक्ट आइपीएस (ConnectIPS) मार्फत सहजै बुझाउन सक्नेछन्। यसले गर्दा बैंकमा लाइन बस्नुपर्ने वा नगद बोकेर हिँड्नुपर्ने झन्झट हटेको छ।

बीमा शुल्क र पाइने सुविधा
हालको व्यवस्था अनुसार ५ जनासम्मको परिवारले वार्षिक ३ हजार ५०० रुपैयाँ योगदान रकम (प्रिमियम) बुझाउनुपर्छ। यसबापत उक्त परिवारले वार्षिक १ लाख रुपैयाँ बराबरको स्वास्थ्य उपचार सेवा निःशुल्क प्राप्त गर्नेछन्। ५ जनाभन्दा बढी सदस्य भएको परिवारको हकमा प्रति सदस्य थप ७०० रुपैयाँ बुझाउनुपर्ने प्रावधान छ, जसले गर्दा उपचार सुविधाको सीमा पनि प्रति सदस्य २० हजारका दरले बढ्दै जान्छ। यस्तो सुविधा अधिकतम २ लाख रुपैयाँसम्म पुग्न सक्छ।

सरकारले अति गरिब, पूर्ण अशक्त अपाङ्गता भएका व्यक्ति, ज्येष्ठ नागरिक, एचआईभी संक्रमित, जटिल क्षयरोगी र कुष्ठरोगी भएका परिवारलाई भने शतप्रतिशत छुटमा बीमा सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

५९ लाखभन्दा बढी नागरिक आबद्ध
तथ्याङ्क अनुसार हालसम्म नेपालमा करिब ५९ लाख ७० हजार ४०३ जना नागरिक स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा आबद्ध भइसकेका छन्। अनलाइन प्रणालीको सुरुवातसँगै यो संख्या अझै तीव्र गतिमा बढ्ने बोर्डको विश्वास छ। "पहिले प्रविधि र पहुँचको अभावमा धेरै मानिसहरू छुट्ने गरेका थिए, अब आफ्नै मोबाइलबाट फारम भर्न र नवीकरण गर्न मिल्ने भएपछि युवा पुस्ता र वैदेशिक रोजगारीमा रहेकाहरूले पनि आफ्ना परिवारलाई सजिलै बीमामा सहभागी गराउन सक्नेछन्," प्रवक्ता शाहले बताए।

डिजिटल नेपालको यात्रामा महत्वपूर्ण कदम
स्वास्थ्य बीमालाई अनलाइन बनाउनु नेपाल सरकारको 'डिजिटल नेपाल फ्रेमवर्क' अन्तर्गतको एक महत्वपूर्ण सफलता हो। यसले सेवा प्रवाहमा पारदर्शिता ल्याउने मात्र नभई प्रशासनिक लागत पनि कम गर्नेछ। बीमितहरूले कुन अस्पतालबाट सेवा लिने (First Contact Point) भन्ने कुरा पनि अनलाइनबाटै छनोट गर्न पाउनेछन्।

नयाँ कार्यविधि अनुसार अब दर्ता सहयोगीको मात्र भर नपरी नागरिक आफैंले वा परिवारका सदस्यले फारम भर्न सक्ने प्रणालीले स्वास्थ्य बीमालाई थप प्रभावकारी र जनमुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। यदि तपाईं वा तपाईंको परिवार अझै बीमामा आबद्ध हुनुभएको छैन भने, आजै स्वास्थ्य बीमा बोर्डको आधिकारिक वेबसाइटमा गएर आफ्नो स्वास्थ्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सक्नुहुन्छ।