विदेशी कोषको प्रवाहमा सुधार तथा घरेलु आर्थिक सूचकहरू बलियो बन्दै गएपछि विदेशी पोर्टफोलियो लगानीकर्ता (एफपीआई) ले भारतीय शेयर बजारप्रति विश्वास बढाउँदै लगेका छन्। 

सन् २०२६ को अगस्ट महिनामा हालसम्म विदेशी लगानीकर्ताले भारतीय शेयर बजारमा भारु २३ हजार ५४४ करोडको खुद लगानी गरेका छन्।

लगातार दोस्रो महिना खरिद बढ्यो

बजार तथ्याङ्कअनुसार जुलाई २०२६ मा भारु २० हजार २०० करोड लगानी गरेका विदेशी लगानीकर्ता अगस्टमा पनि खरिदतर्फ लागेका छन्। यससँगै अगस्ट लगातार दोस्रो महिना बनेको छ, जहाँ एफपीआईले भारतीय शेयर बजारमा खुद लगानी गरेका छन्।

यसअघि मार्चदेखि जुन २०२६ सम्म लगातार चार महिनासम्म एफपीआईले भारतीय शेयर बजारबाट ठूलो रकम बाहिर लगेका थिए।

विदेशी लगानी बढ्नुका तीन प्रमुख कारण

बजार विज्ञहरूका अनुसार अगस्टमा भारतीय बजारमा विदेशी पूँजी भित्रिनुका पछाडि मुख्यतः तीन कारण छन्।

कम्पनीहरूको आम्दानीमा सुधार: पहिलो त्रैमासिकको वित्तीय नतिजाले भारतीय कम्पनीहरूको आम्दानीमा सुधार हुँदै गएको संकेत गरेको छ।

भारतीय मुद्रामा स्थिरता: अमेरिकी डलरको तुलनामा भारतीय रुपैयाँमा देखिएको स्थिरताले विदेशी लगानीकर्ताको मुद्रा जोखिम घटाएको छ।

ठूला कम्पनीका शेयर आकर्षक मूल्यमा: लगातार चार महिनाको बिक्रीपछि धेरै ठूला सूचीबद्ध कम्पनीका शेयरको मूल्याङ्कन ऐतिहासिक औसतको नजिक पुगेको छ। यसले विदेशी लगानीकर्ताका लागि पुनः खरिदको अवसर सिर्जना गरेको छ।

अटो, स्वास्थ्य र उपभोक्ता क्षेत्र एफपीआईको रोजाइमा

पछिल्लो समय एफपीआईको खरिद प्राथमिकता आईपीओमा मात्र सीमित छैन। विदेशी लगानीको ठूलो हिस्सा दोस्रो बजार अर्थात् स्टक एक्सचेन्जमा सूचीकृत कम्पनीका शेयरमा गएको देखिन्छ।

क्षेत्रगत रूपमा हेर्दा विदेशी लगानीकर्ताले अटोमोबाइल, उपभोक्ता टिकाउ वस्तु र स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रका बलिया कम्पनीमा लगानी बढाइरहेका छन्।

वर्षभर भने एफपीआई अझै खुद बिक्रेता

जुलाई र अगस्टमा विदेशी लगानी सकारात्मक देखिए पनि सन् २०२६ को समग्र अवधिमा एफपीआई अझै खुद बिक्रेता नै रहेका छन्। चालू वर्षमा हालसम्म विदेशी लगानीकर्ताले भारतीय शेयर बजारबाट भारु २.३ लाख करोडभन्दा बढी रकम निकालेका छन्।

यद्यपि, अमेरिकामा ब्याजदर घट्ने अपेक्षा तथा कच्चा तेलको मूल्यमा आउन सक्ने गिरावटका कारण आगामी दिनमा भारतीय बजारमा विदेशी लगानीको प्रवाह थप बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

एफपीआई भनेको के हो?

एफपीआई अर्थात् विदेशी पोर्टफोलियो लगानी भन्नाले विदेशी संस्थागत वा व्यक्तिगत लगानीकर्ताले वित्तीय प्रतिफल प्राप्त गर्ने उद्देश्यले कुनै देशको शेयर बजार, म्युचुअल फन्ड वा ऋणपत्र बजारमा गर्ने लगानीलाई जनाउँछ।

एफपीआई लगानीकर्ताले सामान्यतया लगानी गरेको कम्पनीको प्रत्यक्ष व्यवस्थापन वा सञ्चालनमा नियन्त्रण राख्दैनन्।

शीर्ष १० कम्पनीमध्ये चारको बजार पुँजीकरण घट्यो

यसैबीच, गत साता भारतीय शेयर बजारमा गिरावट आएको छ। देशका १० सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनीमध्ये चार कम्पनीको बजार पुँजीकरण संयुक्त रूपमा भारु ८७ हजार ९६० करोडले घटेको छ।

यस अवधिमा टेलिकम कम्पनी भारती एयरटेल को बजार पुँजीकरणमा सबैभन्दा ठूलो गिरावट आएको छ। कम्पनीको बजार मूल्याङ्कन भारु २८ हजार ५२ करोड ९६ लाखले घटेर करिब भारु १२.१५ लाख करोडमा झरेको छ।

यसको विपरीत, एलआईसी (LIC) को बजार मूल्याङ्कन भने बढेको छ।