शरद ऋतु (अटम सिजन) को पर्यटकीय मौसम सुरु भएसँगै नेपालमा विदेशी पर्यटकको आगमनमा उत्साहजनक सुधार देखिएको छ। सन् २०२६ को सेप्टेम्बर महिनामा कुल ८८ हजार २४८ जना विदेशी पर्यटक नेपाल भित्रिएका छन्।

नेपाल पर्यटन बोर्ड र अध्यागमन विभागले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार यो संख्या अघिल्लो वर्ष (सन् २०२५) को सोही महिनाको तुलनामा १२.१२ प्रतिशत अर्थात् ९ हजार ५३७ ले बढी हो। सन् २०२५ को सेप्टेम्बरमा ७८ हजार ७११ जना विदेशी पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका थिए।

मुख्य गरी एसियाली मुलुकहरू—विशेषगरी छिमेकी मुलुक चीन र भारतबाट पर्यटक आगमनमा आएको उल्लेख्य सुधारले समग्र वृद्धिदरलाई उकास्न मुख्य भूमिका खेलेको बोर्डको भनाइ छ।

प्रमुख स्रोत देशहरू : भारत शीर्ष स्थानमा, चीनबाट दोब्बरभन्दा बढी वृद्धि

नेपाल भित्रिने पर्यटकको स्रोत देशका आधारमा छिमेकी मुलुक भारतले आफ्नो पहिलो स्थान कायमै राखेको छ। सेप्टेम्बर महिनामा भारतबाट १७ हजार ४२५ जना पर्यटक नेपाल आएका छन्, जुन कुल आगमनको १९.७५ प्रतिशत हिस्सा हो। गत वर्षको सोही अवधिमा १५ हजार ५५६ भारतीय पर्यटक आएकोमा यस वर्ष १२.०१ प्रतिशतको वृद्धि भएको छ।

दोस्रो स्थानमा रहेको उत्तरी छिमेकी चीनबाट पर्यटकको संख्या दोब्बरभन्दा बढीले बढेको छ। गत वर्ष ५ हजार २३७ जना चिनियाँ पर्यटक आएकोमा यस वर्ष ११४.०९ प्रतिशतको ठूलो वृद्धिसहित ११ हजार २१२ जना भित्रिएका छन्। कुल आगमनमा चिनियाँ पर्यटकको योगदान १२.७१ प्रतिशत छ।

तेस्रो स्थानमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट ९.४० प्रतिशत हिस्सासहित ८ हजार २९९ जना पर्यटक आएका छन्। यद्यपि, यो संख्या गत वर्षको सोही महिना (९ हजार ६७९ जना) को तुलनामा १४.२६ प्रतिशतले कमी हो।

अन्य प्रमुख मुलुकहरूको अवस्था

अन्य प्रमुख स्रोत देशहरूमध्ये चौथो स्थानमा रहेको श्रीलङ्काबाट ५३.९९ प्रतिशतको वृद्धिसहित ७ हजार १०८ जना र छैटौँ स्थानको बङ्गलादेशबाट ३१.४८ प्रतिशतको वृद्धिसहित ३ हजार ९६४ जना पर्यटक नेपाल आएका छन्।

त्यस्तै, आठौँ स्थानमा रहेको जापानबाट ४५.३९ प्रतिशत बढेर २ हजार ६६ जना र दसौँ स्थानको इजरायलबाट १२.२८ प्रतिशतको वृद्धिसहित १ हजार ९५७ जना पर्यटक नेपाल आइपुगेका छन्।

तर, केही परम्परागत पश्चिमा बजारबाट भने आगमन घटेको छ। पाँचौँ स्थानमा रहेको अस्ट्रेलियाबाट ४ हजार ८४२ जना (२९.०४ प्रतिशत कमी), सातौँ स्थानको बेलायत (युके) बाट ३ हजार ७२५ जना (२५.२२ प्रतिशत कमी) र नवौँ स्थानको जर्मनीबाट १ हजार ९७४ जना (११.४८ प्रतिशत कमी) पर्यटक भित्रिएका छन्।

क्षेत्रगत विश्लेषण : एसियाली बजारमा उत्साह, पश्चिमा देशमा सुस्तता

क्षेत्रगत आधारमा विश्लेषण गर्दा दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क) मुलुकहरूबाट सबैभन्दा बढी पर्यटक नेपाल आएका छन्:

• सार्क क्षेत्र: कुल ३० हजार ८५ जना (३४.०९ प्रतिशत हिस्सा), जुन गत वर्षको तुलनामा २३.८८ प्रतिशतले बढी हो।

• अन्य एसियाली मुलुक (सार्कबाहेक): १९ हजार ८८८ जना (२२.५४ प्रतिशत हिस्सा), जसमा ५७.९७ प्रतिशतको फराकिलो वृद्धि देखिएको छ।

• मध्यपूर्व र अफ्रिका: मध्यपूर्वबाट ११.९४ प्रतिशतले बढेर २ हजार ६०६ जना र अफ्रिकाबाट २३.२६ प्रतिशतले बढेर ४२४ जना पर्यटक आएका छन्। अन्य विविध मुलुकबाट २२.४७ प्रतिशतको वृद्धिसहित ४ हजार ५६८ जना भित्रिएका छन्।

• 

  

यद्यपि, युरोपेली र अमेरिकी महादेशका परम्परागत लामो दुरीका बजारहरूमा भने केही संकुचन आएको छ। युरोपबाट १५ हजार १४८ जना (८.७३ प्रतिशत कमी), अमेरिका महादेशबाट १० हजार १०७ जना (१२.२९ प्रतिशत कमी) र ओसिएनिया क्षेत्रबाट ५ हजार ४२२ जना (२५.८७ प्रतिशत कमी) पर्यटक नेपाल आएका छन्।

पदयात्रा र पर्वतारोहणको मुख्य मौसम (शरद ऋतु) सुरु भएसँगै आगामी अक्टोबर र नोभेम्बर महिनामा पश्चिमा मुलुकहरूबाट समेत पर्यटक आगमन थप बढ्ने पर्यटन व्यवसायीहरूको अपेक्षा छ।