विप्रेषण आप्रवाहको वृद्धिदर अघिल्लो वर्षको तुलनामा सुस्त देखिए पनि विदेशमा रहेका नेपालीले पठाउने रकम उल्लेख्य रहेको तथ्याङ्कले देखाउँछ। नेपाली अर्थतन्त्रमा विप्रेषणको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहँदै आएको छ। यसले घरपरिवारको उपभोग, शिक्षा, स्वास्थ्य, आवास तथा अन्य खर्चमा सहयोग पुर्याउनुका साथै देशको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा समेत योगदान गर्छ।
भदौमा मात्रै २ खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँ विप्रेषण
समीक्षा अवधिको दोस्रो महिना भदौमा मात्रै विप्रेषण आप्रवाह २ खर्ब २१ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा यस्तो आप्रवाह १ खर्ब ७४ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ रहेको थियो।
यस आधारमा गत वर्षको भदौको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको भदौमा विप्रेषण आप्रवाह ४६ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँले बढी देखिएको छ। विदेशमा कार्यरत नेपालीले पठाएको रकममा भएको यो वृद्धिले नेपाली घरपरिवारमा रकम प्रवाहको महत्त्वलाई पुनः उजागर गरेको छ।
विप्रेषणको रकम बढ्दा उपभोग्य वस्तु तथा सेवाको मागलाई सहयोग पुग्न सक्छ। विशेषगरी विदेशमा काम गर्ने नेपालीका परिवारले दैनिक खर्च, बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्योपचार, घर निर्माण तथा ऋण भुक्तानीमा यस्तो रकम उपयोग गर्ने गरेका छन्। तर विप्रेषणको ठूलो हिस्सा उपभोगमा खर्च हुने वा उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी हुने भन्ने विषयले यसको दीर्घकालीन आर्थिक प्रभाव निर्धारण गर्छ।
अमेरिकी डलरमा विप्रेषण वृद्धिदर १३.५ प्रतिशत
नेपाली रुपैयाँमा विप्रेषण आप्रवाह २३.९ प्रतिशतले बढेको भए पनि अमेरिकी डलरमा यसको वृद्धिदर १३.५ प्रतिशत रहेको छ। समीक्षा अवधिमा अमेरिकी डलरमा विप्रेषण आप्रवाह २ अर्ब ८५ करोड पुगेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा अमेरिकी डलरमा विप्रेषण आप्रवाह २७.६ प्रतिशतले बढेको थियो।
नेपाली रुपैयाँ र अमेरिकी डलरमा मापन गरिएको विप्रेषणको वृद्धिदर फरक देखिनुमा विनिमय दरको प्रभाव पनि पर्न सक्छ। त्यसैले विप्रेषणको वास्तविक प्रवृत्ति विश्लेषण गर्दा नेपाली रुपैयाँमा प्राप्त रकमसँगै अमेरिकी डलरमा भएको परिवर्तनलाई पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ।
अमेरिकी डलरमा विप्रेषण वृद्धिदर अघिल्लो वर्षको तुलनामा घट्नुले बाह्य क्षेत्रबाट प्राप्त रकमको वृद्धिमा केही सुस्तता देखिएको संकेत गर्छ। यद्यपि यसको समग्र प्रभाव मूल्याङ्कन गर्न विप्रेषण पठाउने प्रमुख देशको आर्थिक अवस्था, नेपाली कामदारको रोजगारी, ज्याला र विनिमय दरसम्बन्धी विवरण पनि आवश्यक हुन्छ।
नयाँ श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या घट्यो, पुनः श्रम स्वीकृति बढ्यो
विप्रेषण आप्रवाह बढिरहेको अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको सङ्ख्यामा भने मिश्रित अवस्था देखिएको छ।
समीक्षा अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत–नयाँ) लिने नेपालीको सङ्ख्या ७८ हजार ३२० रहेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो सङ्ख्या ९० हजार १९८ थियो। यसअनुसार नयाँ श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या ११ हजार ८७८ ले घटेको छ।
त्यस्तै, पुनः श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको सङ्ख्या समीक्षा अवधिमा ५२ हजार १६३ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो सङ्ख्या ४५ हजार ८८४ रहेको थियो। यसअनुसार पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या ६ हजार २७९ ले बढेको छ।
यी तथ्याङ्कले नयाँ रूपमा वैदेशिक रोजगारीमा जान श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या घटेको र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या बढेको देखाउँछन्। तर श्रम स्वीकृतिको सङ्ख्यालाई मात्रै आधार बनाएर विदेश जाने नेपालीको कुल सङ्ख्या वा विप्रेषणमा आएको परिवर्तनको कारण निश्चित गर्न सकिँदैन। रोजगारीमा रहेका नेपालीको सङ्ख्या, उनीहरूको आम्दानी, काम गर्ने देश र रकम पठाउने माध्यमलगायत विषयले पनि विप्रेषण आप्रवाहमा प्रभाव पार्छन्।
