स्टीफन कोलिन्सन(सिएनएन)

यदि कुनै आतंकवादी समूहले निकट भविष्यमै मानव जातिको अस्तित्व समाप्त गरिदिने चेतावनी दिएको भए, अमेरिकी सरकार आफ्नो सम्पूर्ण संयन्त्र परिचालन गरेर तत्काल संकट समाधानमा जुट्ने थियो। 

तर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) का शीर्ष विकासकर्ता तथा प्रविधि कम्पनीका प्रमुखहरूले आफ्नै सिर्जना मानिसको नियन्त्रणभन्दा बाहिर जान सक्ने गम्भीर चेतावनी दिइरहँदा वासिङ्टनको सत्ता सम्हालेका रिपब्लिकनहरूले भने यसलाई खासै गम्भीरतापूर्वक लिएका छैनन्।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले 'नकारात्मक शक्तिहरू' ले अनावश्यक त्रास फैलाएको टिप्पणी गरेका छन्। यता, अमेरिकी तल्लो सदन (हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स) का सभामुख माइक जोनसनले आपत्कालीन कानुन ल्याउने मागलाई अस्वीकार गर्दै प्रविधि उद्योग आफैँले गति नियन्त्रण गर्न सक्ने तर कंग्रेसले हतारिएर हस्तक्षेप गर्न नहुने बताएका छन्।

उनीहरू दुवैले एआई उद्योगलाई नियमन वा सुस्त बनाउँदा 'सुपरइन्टेलिजेन्स'को विश्वव्यापी दौडमा चीनलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुग्ने तर्क गरेका छन्। अर्थात्, उनीहरूले यो विषयलाई सुरक्षाको प्रश्नभन्दा पनि राष्ट्रिय सुरक्षा र भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धाका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। अर्कोतर्फ, पूर्वराष्ट्रपति बाराक ओबामा लगायत प्रमुख डेमोक्र्याटहरू भने सरकारले अनिवार्य नियमन नगरे संसार 'खतरनाक बिन्दु'मा पुग्ने चेतावनी दिइरहेका छन्।

चुनावी राजनीतिमा एआई र जनआक्रोश

एआईका शीर्ष दिग्गजहरूबाटै आएको चिन्ताले यस विषयलाई अहिले अमेरिकी राजनीतिको एउटा महत्त्वपूर्ण मोडमा उभ्याइदिएको छ। आसन्न मध्यावधि चुनावमा एआई प्रमुख मुद्दा बन्दै गएको छ। दुवै दलका उम्मेदवारहरूले विशाल बिजुली र पानी खपत गर्ने ठूला डाटा सेन्टरहरूको विस्तारमा रोक लगाउन माग गरिरहेका छन्, जसप्रति स्थानीय जनतामा तीव्र असन्तुष्टि छ।

एनबीसी न्यूजको पछिल्लो सर्वेक्षणअनुसार ७० प्रतिशत अमेरिकीहरू एआईको विकासबाट उत्साहित हुनुभन्दा बढी चिन्तित छन्। आम नागरिकमा एआईका कारण ठूलो संख्यामा रोजगारी गुम्ने डर छ। महँगो बिजुलीको बिल, जीवनयापनको संकट, प्रविधि क्षेत्रका सीमित अर्बपतिहरूको बढ्दो शक्ति र यसले सिर्जना गर्ने सामाजिक तनावले जनआक्रोश बढाएको छ। चीनजस्ता प्रतिद्वन्द्वीले यस प्रविधिको दुरुपयोग गरी सुरक्षा चुनौती थप्न सक्ने चिन्ता पनि उत्तिकै छ।

यसले आगामी मध्यावधि र सन् २०२८ को राष्ट्रपतीय चुनावमा एआईलाई निर्णायक राजनीतिक मुद्दा बनाउने देखिन्छ।

एआई दिग्गजहरूकै चेतावनी र ध्रुवीकृत वासिङ्टन

पछिल्लो समय एआई उद्योगकै नेतृत्वकर्ताहरूले यसको तीव्र विकास रोक्न सार्वजनिक रूपमा आह्वान गर्न थालेका छन्।

• डारियो अमोदेई (एन्थ्रोपिकका सीईओ): उनले प्रविधिको विकासलाई केही सुस्त बनाउनुपर्ने र मानवतालाई क्षति पुर्‍याउनबाट जोगाउन सबै कम्पनीहरू मिलेर काम गर्नुपर्ने बताएका छन्।

• साम अल्टम्यान (ओपनएआईका सीईओ): उनले अमोदेईको धारणासँग सहमति जनाउँदै एआई कम्पनीहरूमा 'स्वतन्त्र मूल्याङ्कनकर्ता' (Independent Evaluators) खटाउनुपर्ने माग गरेका छन्।

• एलोन मस्क (एक्सएआई) र डेमिस हासाबिस (गुगल डिपमाइन्ड): दुवैले एआई जोखिमबारे गम्भीर हुन समर्थन जनाएका छन्।

• ज्याकब कोक्सन (एआई अनुसन्धानकर्ता): उनले एआई निर्माण गरिरहेका वैज्ञानिकहरू नै यो दशकको अन्त्यसम्ममा एआईले मानव सभ्यतालाई समाप्त पार्न सक्ने डरमा रहेको चेतावनी दिएका छन्।

  

यी चेतावनीहरूप्रति वासिङ्टनको फरक-फरक प्रतिक्रियाले अमेरिकी राजनीतिको गहिरो ध्रुवीकरणलाई मात्र देखाउँदैन, एआईले वास्तवमै अस्तित्वको संकट निम्त्याउँछ कि गर्दैन भन्ने विषयमा नीति निर्माताहरूबीच सहमति नरहेको पनि पुष्टि गर्छ।

नियमन रोक्नुपछाडिको राजनीतिक र आर्थिक स्वार्थ

कतिपय आलोचकहरू एआई कम्पनीहरूले आफ्नै उत्पादनको बजार विस्तार गर्न यस्तो त्रास फैलाएको (हाइप सिर्जना गरेको) आरोप लगाउँछन्। तर, ट्रम्प प्रशासनको मूल वैचारिक अडान नै बजारमा न्यूनतम नियमन (कम हस्तक्षेप) गर्ने रहेको छ। ट्रम्पका लागि एआई उद्योग हालको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक वृद्धिको इन्जिन हो। यदि यो प्रविधिको गति रोकिएमा वा बजारको फोका फुटेमा त्यसले उनको आर्थिक नीति र राजनीतिक छविमा धक्का लाग्नेछ।

यसका साथै ट्रम्पले व्यावहारिक प्रश्न पनि उठाएका छन्— यदि अमेरिकाले आफ्ना कदम रोकेमा चीनले सैन्य र प्राविधिक लाभ लिनेछ। ट्रम्पले भनेका छन्, "हामी एआईमा चीनभन्दा अगाडि छौँ र म यसलाई यसरी नै कायम राख्न चाहन्छु।" राष्ट्रिय आर्थिक परिषद्का निर्देशक केभिन ह्यासेटले पनि अमेरिका पछि परेमा जैविक हतियार बनाउन खोज्ने गलत तत्त्वहरूले उन्नत एआई हात पार्ने खतरा औंल्याएका छन्।

ट्रम्पको हलुका शैली र कोभिडकालीन मनोवृत्ति

एआईका सम्भावित विनाशकारी चेतावनीहरूप्रति ट्रम्पको दृष्टिकोण निकै हलुका देखिन्छ। उनले भनेका छन्, "यसले नराम्रोभन्दा धेरै राम्रो गर्नेछ। हामीसँग उनीहरूलाई नियन्त्रण गर्ने प्रविधि सधैँ हुनेछ।" ट्रम्पको यो अभिव्यक्तिले कोभिड–१९ महामारीको सुरुआती दिनहरूमा उनले दिएको गैरजिम्मेवार अभिव्यक्तिको सम्झना गराउँछ, जहाँ उनले परीक्षण बन्द गरे संक्रमितको संख्या घट्छ भन्दै संकटलाई बेवास्ता गरेका थिए।

यद्यपि, रिपब्लिकनभित्रै पनि मतभेद देखिन थालेको छ। सिनेटर टेड क्रुजले एआई नियमन आवश्यक रहेको बताएका छन् भने सिनेटर जोस हाउलीले ओपनएआईमाथि अनुसन्धान सुरु गरेका छन्। यता, स्वतन्त्र सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले उन्नत एआईको विकासमा तत्काल अस्थायी रोक लगाउनुपर्ने विधेयक अघि सारेका छन्।

निष्कर्ष: मेसिन कि मानवता?

डेमोक्र्याटिक पार्टीले यसलाई चुनावी एजेन्डा बनाउँदै सरकारको तत्काल कडा हस्तक्षेपका लागि दबाब दिइरहेको छ। डेमोक्र्याटिक सांसद रुबेन ग्यालेगोले गम्भीर चेतावनी दिँदै भनेका छन्, "परमाणु हतियार बनाउँदा बम आफैँसँग पड्किने निर्णय गर्ने दिमाग थिएन, तर एआईसँग त्यो निर्णय लिने क्षमता छ। यो डा. फ्र्याङ्कनस्टाइनले आफ्नो राक्षस नियन्त्रण बाहिर गएपछि रोक्न गुहार मागेजस्तै हो।" एआई विज्ञहरूका अनुसार यी चेतावनीहरू केही बढाइचढाइ गरिएका हुन सक्छन्, तर आम जनतामा बढ्दो डरले राजनीतिलाई नयाँ मोड दिइसकेको छ। अन्ततः अमेरिकी राजनीति अब एउटा मूलभूत प्रश्नको वरिपरि घुम्न थालेको छ: आगामी दिनमा प्रविधिलाई कसले नियन्त्रण गर्ने— मानव जातिले कि मेसिनहरूले?