नेपालको शेयर बजारमा सूचीकृत कम्पनीहरूले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को नाफाबाट शेयरधनीलाई लाभांश घोषणा गर्ने क्रम तीव्र बनाएका छन्।

हालसम्म सार्वजनिक भएका विवरणमा बैंक तथा वित्तीय संस्था, जलविद्युत, उत्पादन तथा प्रशोधन, होटल तथा पर्यटन, लघुवित्तलगायत विभिन्न क्षेत्रका कम्पनीसँगै म्युचुअल फन्डहरूले समेत आफ्ना शेयरधनी तथा इकाइधनीका लागि प्रतिफल घोषणा गरेका छन्।

लाभांश घोषणा गर्ने कम्पनीहरूमध्ये रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स लिमिटेडले अहिलेसम्मकै उच्च ३० प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा भने कुनै लाभांश वितरण गरेको थिएन। यसपटक एकैपटक ३० प्रतिशत नगद लाभांश घोषणा गरेपछि रिलायन्स स्पिनिङ हालसम्म लाभांश घोषणा गर्ने कम्पनीमध्ये सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ।

तर सबै कम्पनीको लाभांश भने बढेको छैन। केही कम्पनीले अघिल्लो वर्षको तुलनामा प्रतिफल बढाएका छन् भने केहीको घटेको छ। कतिपय कम्पनीले गत वर्ष लाभांश नदिए पनि यस वर्ष वितरणको प्रस्ताव गरेका छन्।

बैंकिङ क्षेत्रमा कसको बढ्यो, कसको घट्यो?

वाणिज्य बैंकतर्फ एभरेष्ट बैंकले १५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा ५ प्रतिशत बोनस र १० प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष बैंकले २० प्रतिशत लाभांश दिएको थियो। यस हिसाबले एभरेष्ट बैंकको लाभांश दर घटेको छ।

ग्लोबल आइएमई बैंकले १० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। ६ प्रतिशत बोनस र ४ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको यो दर गत वर्षको ८ प्रतिशतभन्दा बढी हो।

त्यस्तै सानिमा बैंकले १० प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष बैंकले ७ दशमलव ३७ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

नबिल बैंकले १५ दशमलव ८ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा ५ प्रतिशत बोनस र १० दशमलव ८ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष बैंकले १२ दशमलव ५ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

अर्कोतर्फ माछापुच्छ्रे बैंकले ६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षको ८ प्रतिशतभन्दा कम हो। सिटिजन्स बैंक इन्टरनेशनलले ४ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष बैंकले ५ दशमलव २६ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

कुमारी बैंकले यस वर्ष २ दशमलव १० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। बैंकले गत वर्ष कुनै लाभांश दिएको थिएन।

बैंकिङ क्षेत्रमा उल्लेख्य वृद्धि गर्नेमा सिद्धार्थ बैंक पनि परेको छ। बैंकले यस वर्ष २० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा १० प्रतिशत बोनस र १० प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष बैंकले १० दशमलव ५३ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

विकास बैंकतर्फ कामना सेवा विकास बैंकले १५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्षको १५ दशमलव ७९ प्रतिशतको तुलनामा यो केही कम हो।

सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकले १० दशमलव ५२ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा ४ प्रतिशत बोनस र ६ दशमलव ५२ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष बैंकले १० दशमलव ३६ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

गरिमा विकास बैंकले २० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष १० दशमलव ५३ प्रतिशत लाभांश दिएको बैंकले यसपटक प्रतिफल झन्डै दोब्बर बनाएको छ। त्यस्तै साइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकले १६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षको १३ प्रतिशतभन्दा बढी हो।

फाइनान्स समूहबाट आईसीएफसी फाइनान्सले १० दशमलव ५२ प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष कम्पनीले १५ दशमलव ७९ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

जलविद्युतमा पनि बढ्यो केही कम्पनीको प्रतिफल

जलविद्युत कम्पनीहरूमा पनि लाभांशको अवस्था मिश्रित देखिएको छ।

माण्डु हाइड्रोपावरले १२ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्षको १० प्रतिशतको तुलनामा यो बढी हो।

सुपर मादी हाइड्रोपावरले १५ दशमलव ७८९ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा १५ प्रतिशत बोनस र शून्य दशमलव ७८९ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष कम्पनीले ५ दशमलव २६ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

युनाइटेड मार्दी एण्ड आरबी हाइड्रोपावर र अरुण भ्याली हाइड्रोपावरले ५ दशमलव २६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्। दुवै कम्पनीको लाभांश दर गत वर्षकै बराबर हो।

यसैगरी स्नो रिभर नेपालले १० दशमलव ५२६ प्रतिशत तथा विकास हाइड्रोपावरले १० दशमलव ५२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्। दुवै कम्पनीले गत वर्ष लाभांश दिएका थिएनन्।

लगानी समूहअन्तर्गत नेपाल पूर्वाधार बैंकले ५ दशमलव २६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष बैंकले ६ दशमलव ३२ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

उत्पादनमूलक कम्पनीमा रिलायन्स स्पिनिङको छलाङ

उत्पादन तथा प्रशोधन समूहमा भने रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको ३० प्रतिशत नगद लाभांश सबैभन्दा बढी हो। गत वर्ष लाभांश नदिएको कम्पनीले यसपटक ३० प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको हो।

नेपाल ल्युब्रिकेन्ट्स आयलले २१ दशमलव ५२ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा १५ प्रतिशत बोनस र ६ दशमलव ५२ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष कम्पनीले २१ दशमलव ५ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

सर्वोत्तम पेन्ट्सले १० दशमलव ५२ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ।

लघुवित्तमा लाभांश घट्यो, होटलतर्फ बढ्यो

लघुवित्त समूहबाट गुराँस लघुवित्तले १० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा ९ दशमलव ५ प्रतिशत बोनस र शून्य दशमलव ५ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्ष कम्पनीले १५ प्रतिशत लाभांश दिएको थियो।

होटल तथा पर्यटन समूहको कालिन्चोक दर्शन लिमिटेडले ८ दशमलव ९४ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। यसमा ८ दशमलव ५ प्रतिशत बोनस र शून्य दशमलव ४४ प्रतिशत नगद लाभांश रहेको छ। गत वर्षको ५ दशमलव २६ प्रतिशतको तुलनामा यसपटक कम्पनीको लाभांश बढेको छ।

म्युचुअल फन्डमा हिमालयन ८०–२० अगाडि, १५ प्रतिशत लाभांश

कम्पनीहरूसँगै म्युचुअल फन्डहरूले पनि इकाइधनीका लागि प्रतिफल घोषणा गरिरहेका छन्। हालसम्म सार्वजनिक भएका विवरणमा हिमालयन ८०–२० ले १५ प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेको छ, जुन म्युचुअल फन्डतर्फ अहिलेसम्मको उच्च प्रतिफल हो।

कुमारी इक्विटी फन्डले १० प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो ११ दशमलव ५ प्रतिशत थियो। कुमारी धनवृद्धि योजनाले १० प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षको १० दशमलव ५ प्रतिशतभन्दा कम हो।

कुमारी सबल योजनाले २ दशमलव ९ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष भने यो ९ प्रतिशत थियो।

सिद्धार्थ इन्भेष्टमेन्ट ग्रोथ स्किम–२ ले ८ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यसले २० प्रतिशत लाभांश दिएको थियो। त्यस्तै सिद्धार्थ इन्भेष्टमेन्ट ग्रोथ स्किम–३ ले १० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो १७ प्रतिशत थियो।

एनएमबी ५० ले ३ दशमलव १५ प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष १५ प्रतिशत प्रतिफल दिएको फन्डको यसपटक लाभांश उल्लेख्य रूपमा घटेको छ।

त्यस्तै एनएमबी सुलभ इन्भेष्टमेन्ट फन्ड–२ ले १० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो १५ प्रतिशत थियो।

एनएमबी हाइब्रिड फन्ड एल–२ ले ४ दशमलव ५ प्रतिशत तथा रिलायबल समृद्धि योजनाले ८ दशमलव ४२११ प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेका छन्।

सनराइज फोकस्ड इक्विटी फन्डले ४ दशमलव ५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो १३ दशमलव ५ प्रतिशत थियो।

तर केही फन्डको प्रतिफल भने बढेको छ। प्रभु स्मार्ट फन्डले १२ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षको १० प्रतिशतभन्दा बढी हो। प्रभु सेलेक्ट फन्डले १२ प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षकै बराबर हो।

सानिमा ग्रोथ फन्डले ५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो १५ दशमलव ७९ प्रतिशत थियो। मुक्तिनाथ म्युचुअल फन्ड–१ ले २ दशमलव २ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षको ३ दशमलव ८ प्रतिशतभन्दा कम हो।

अर्कोतर्फ नबिल ब्यालेन्स्ड फन्ड–२ र नबिल ब्यालेन्स्ड फन्ड–३ ले १३–१३ प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेका छन्। गत वर्ष यी फन्डले क्रमशः ३ दशमलव ५ प्रतिशत र २ दशमलव ५ प्रतिशत लाभांश दिएका थिए।

ग्लोबल आइएमई ब्यालेन्स्ड फन्ड–१ ले १२ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षकै बराबर हो। सिटिजन सुपर ३० ले १२ दशमलव ७५ प्रतिशत प्रतिफल प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो ५ दशमलव २५ प्रतिशत थियो।

खुलामुखी तथा अन्य योजनातर्फ आरबिबि म्युचुअल फन्ड–१ ले २० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष २ दशमलव ७५ प्रतिशत मात्र लाभांश दिएको यो योजनाको प्रतिफल यसपटक उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।

त्यस्तै आरबिबि म्युचुअल फन्ड–२ ले १३ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो ६ प्रतिशत थियो। सिद्धार्थ सिस्टमेटिक इन्भेष्टमेन्ट स्किमले ३ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जुन गत वर्षको ८ प्रतिशतभन्दा कम हो।

एनएमबी सरल बचत फन्ड–इले ५ दशमलव २५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। गत वर्ष यो ४ दशमलव २७ प्रतिशत थियो।

लाभांशमा देखियो फरक–फरक प्रवृत्ति

हालसम्म सार्वजनिक भएका विवरणले चालु आर्थिक वर्षको लाभांशमा एउटै प्रवृत्ति नरहेको देखाउँछ। केही कम्पनी र फन्डले अघिल्लो वर्षको तुलनामा प्रतिफल बढाएका छन् भने केहीको घटेको छ। केहीले गत वर्ष लाभांश नदिए पनि यस वर्ष वितरणको प्रस्ताव गरेका छन्।

कम्पनीतर्फ रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको ३० प्रतिशत नगद लाभांश सबैभन्दा चर्चामा छ भने म्युचुअल फन्डतर्फ हिमालयन ८०–२० को १५ प्रतिशत प्रतिफल सबैभन्दा माथि देखिएको छ।

तर लाभांशको दर मात्रै कम्पनी वा फन्डको प्रतिफल मूल्याङ्कन गर्ने आधार भने होइन। कम्पनीको नाफा, प्रतिशेयर आम्दानी, नेटवर्थ, नगद प्रवाह, शेयर मूल्य तथा विगतको लाभांश वितरणको निरन्तरतासमेत हेर्नुपर्ने हुन्छ। म्युचुअल फन्डको हकमा पनि प्रतिफलसँगै फन्डको खुद सम्पत्ति मूल्य, लगानीको संरचना र विगतको प्रदर्शनलाई हेर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।