तिहार आउन लागेपछि घरपरिवारसँग रमाइलो गर्ने, देउसी–भैलो खेल्ने र दाजुभाइ–दिदीबहिनीसँग भेटघाट गर्ने तयारी सुरु हुन्छ। तर चाडपर्वको रमझमसँगै धेरैलाई केही दिन कतै घुम्न जाने रहर पनि हुन्छ। 

वर्षभरि काम र दैनिक व्यस्ततामा बितेको समयबाट केही दिन छुट्टिएर नयाँ ठाउँ पुग्ने, रमाउने र मनलाई ताजा बनाउने अवसर हो तिहारको बिदा।

कसैलाई हिमाल र ताल हेर्ने रहर हुन्छ, कसैलाई जंगल घुम्न र वन्यजन्तु अवलोकन गर्न मन पर्छ। कोही परिवार र बालबालिकासँग रमाइलो गर्न चाहन्छन् भने कोही साथीभाइसँग साहसिक यात्रामा निस्कन चाहन्छन्। त्यसैले घुम्ने ठाउँ छान्दा अरूले कहाँ जाने योजना बनाएका छन् भन्दा पनि आफूलाई कस्तो ठाउँ मन पर्छ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

नेपालमै यस्ता धेरै ठाउँ छन्, जहाँ थोरै समय र सामान्य बजेटमा पनि राम्रो अनुभव लिन सकिन्छ। यसपटकको तिहार बिदामा तपाईंको रुचिसँग मिल्ने केही गन्तव्य यस्ता हुन सक्छन्।

१. प्रकृतिसँग केही समय बिताउने हो भने पोखरा, इलाम र रारा

सहरको भीडभाड, ट्राफिक र कामको तनावबाट केही दिन टाढा बस्न मन छ ? त्यसो भए प्रकृतिको काखमा रहेका गन्तव्य रोज्न सकिन्छ।

पोखरा यस्तो ठाउँ हो, जहाँ पुगिसकेपछि घुम्नका लागि धेरै विकल्प भेटिन्छन्। बिहान फेवातालमा डुङ्गा सयर गर्ने, ताल किनारमा बसेर चिया पिउने, सराङकोट पुगेर हिमालमाथि उदाउँदो घाम हेर्ने र साँझ लेकसाइडमा घुम्ने। दुई–तीन दिनको बिदालाई रमाइलो बनाउन पोखरामा यति धेरै विकल्प छन्।

अलि शान्त र हरियाली वातावरण मन पर्छ भने इलाम राम्रो रोजाइ हुन सक्छ। कन्यामका चियाबारीमा हिँड्नु, चियाको स्वाद लिनु र श्रीअन्तुबाट सूर्योदय हेर्नु इलाम यात्राका सम्झनलायक अनुभव हुन्।

अझ केही दिन समय छुट्याउन सकिन्छ भने मुगुको रारा पुग्ने योजना बनाउन सकिन्छ। चारैतिर जंगल र पहाडले घेरिएको नीलो रारा तालको किनारमा केही समय बिताउनु आफैँमा विशेष अनुभव हो। तर यहाँ पुग्न लामो यात्रा र पर्याप्त तयारी आवश्यक पर्छ।

२. केही नयाँ र रोमाञ्चक अनुभव चाहनुहुन्छ भने

घुम्न जाने भनेपछि सामान्य रूपमा ठाउँ हेरेर फर्किनेभन्दा केही फरक अनुभव लिन मन लाग्छ भने नेपालमा साहसिक पर्यटनका विकल्प पनि प्रशस्तै छन्।

पोखरामा प्याराग्लाइडिङ, जिपलाइन र बन्जी जम्पिङ गर्न सकिन्छ। आकाशबाट पोखरा, फेवाताल र आसपासका दृश्य हेर्दाको अनुभव सामान्य घुमफिरभन्दा फरक हुन्छ।

पानीमा रमाउन चाहनेहरूका लागि त्रिशूली र भोटेकोशी क्षेत्रमा र्‍याफ्टिङको विकल्प छ। पदयात्रामा रुचि हुनेहरूले शिवपुरी, चम्पादेवी र फुल्चोकीजस्ता नजिकका गन्तव्य रोज्न सक्छन्। केही दिन समय हुनेहरूले अन्नपूर्ण वा लाङटाङ क्षेत्रको पदयात्रा पनि योजना बनाउन सक्छन्।

तर साहसिक गतिविधि गर्दा रमाइलो मात्र होइन, सुरक्षा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। मौसम, आफ्नो स्वास्थ्य अवस्था र सम्बन्धित सेवा प्रदायकको सुरक्षा व्यवस्थाबारे बुझेर मात्र सहभागी हुनु राम्रो हुन्छ।

३. जंगल, वन्यजन्तु र ग्रामीण जीवन हेर्न मन छ भने चितवन र बर्दिया

सधैँ सहर र बजार घुमेर दिक्क लागिसकेको छ भने यसपटक जंगलतिर लाग्ने कि ? चितवन र बर्दिया वन्यजन्तु तथा प्राकृतिक वातावरणमा रुचि राख्नेहरूका लागि राम्रा गन्तव्य हुन्।

चितवनको सौराहा पुगेर जंगल सफारी गर्न सकिन्छ। एकसिङ्गे गैँडा, मृग, विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी र अन्य वन्यजन्तु अवलोकन गर्ने अवसर मिल्छ। राप्ती नदीमा डुङ्गा सयर गर्नु र थारू समुदायको संस्कृति तथा खानाको स्वाद लिनु पनि यहाँको यात्राका आकर्षण हुन्।

अलि लामो यात्रा गर्न सक्नेहरूका लागि बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज अर्को विकल्प हो। जंगल सफारी, चराचुरुङ्गी अवलोकन र प्राकृतिक वातावरणमा समय बिताउन सकिन्छ। वन्यजन्तु देखिने कुरा भने निश्चित हुँदैन, त्यसैले प्रकृतिको अनुभवलाई नै यात्राको मुख्य आकर्षण मान्नु राम्रो हुन्छ।

४. धार्मिक र सांस्कृतिक यात्रा गर्न चाहनुहुन्छ भने

तिहारको बिदा घुमफिरसँगै धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थल बुझ्ने अवसर पनि हुन सक्छ।

भगवान् गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी पुगेर मायादेवी मन्दिर, अशोक स्तम्भ र विभिन्न देशले निर्माण गरेका बौद्ध विहार अवलोकन गर्न सकिन्छ। त्यहाँको शान्त वातावरणमा केही समय बिताउँदा यात्राको अनुभव नै फरक हुन्छ।

जनकपुरमा जानकी मन्दिरको दर्शनसँगै मिथिला कला, संस्कृति र स्थानीय खानाको स्वाद लिन सकिन्छ। काठमाडौंमै बस्नेहरूका लागि पशुपतिनाथ, स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथ र आसपासका धार्मिक सम्पदा घुम्ने विकल्प छन्।

धार्मिक स्थल पुगेर फर्किनु मात्र होइन, त्यस ठाउँको इतिहास, संस्कृति र परम्पराबारे पनि बुझ्ने प्रयास गर्दा यात्रा अझ अर्थपूर्ण हुन्छ।

५. परिवार र बालबालिकासँग रमाइलो गर्ने हो भने

परिवारसँग घुम्न जाँदा सबैको रुचि र सहजतालाई ध्यान दिनुपर्छ। बालबालिका, अभिभावक र ज्येष्ठ नागरिक सबैलाई रमाइलो हुने ठाउँ रोज्न सकियो भने यात्राको आनन्द अझ बढ्छ।

पोखरा, चितवन, बन्दीपुर र धुलिखेल परिवारसँग घुम्न सकिने गन्तव्य हुन्। पोखरामा ताल र पर्यटकीय स्थल घुम्न सकिन्छ भने चितवनमा बालबालिकाले वन्यजन्तु तथा प्रकृतिबारे नयाँ कुरा सिक्न सक्छन्।

तनहुँको बन्दीपुरमा पुरानो बजारका गल्लीमा घुम्दै परम्परागत घर र स्थानीय जीवनशैली हेर्न सकिन्छ। नगरकोट र धुलिखेलमा पनि धेरै टाढा नगई परिवारसँग एक–दुई दिन बिताउन सकिन्छ।

यात्रामा साना बालबालिका वा ज्येष्ठ नागरिक हुनुहुन्छ भने धेरै हिँड्नुपर्ने र कठिन बाटो भएका गन्तव्यभन्दा सहज यातायात र आवास भएका ठाउँ रोज्नु राम्रो हुन्छ।

६. नयाँ ठाउँको संस्कृति र खानाको स्वाद लिन चाहनुहुन्छ भने

कतिपयका लागि यात्राको रमाइलो हिमाल र ताल हेर्नुमा मात्र हुँदैन। नयाँ ठाउँका मानिस भेट्नु, स्थानीय परिकार खानु, पुराना बस्ती घुम्नु र त्यहाँको जीवनशैली बुझ्नु पनि यात्राकै महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो।

यसका लागि भक्तपुर र पाटनका पुराना बस्ती, मन्दिर तथा दरबार क्षेत्र घुम्न सकिन्छ। बन्दीपुरमा परम्परागत वास्तुकला र स्थानीय जीवनशैली बुझ्न सकिन्छ। जनकपुरमा मिथिला कला र संस्कृतिको अनुभव लिन सकिन्छ भने मुस्ताङका बस्तीमा फरक भूगोल र स्थानीय परम्परा नियाल्न सकिन्छ।

घुम्न जाँदा स्थानीय परिकार चाख्ने र त्यहाँ उत्पादित वस्तु किन्ने बानीले यात्रालाई थप रोचक बनाउँछ। यसबाट स्थानीय व्यवसाय र समुदायलाई पनि सहयोग पुग्छ।

७. समय र बजेट कम छ भने पनि घुम्न सकिन्छ

घुमफिर गर्न धेरै दिनको बिदा र ठूलो बजेट नै चाहिन्छ भन्ने छैन। आफूलाई उपलब्ध समयअनुसार गन्तव्य रोज्न सकिन्छ।

एक दिन मात्र समय छ भने नगरकोट, धुलिखेल, गोदावरी वा फर्पिङ पुग्न सकिन्छ। दुईदेखि तीन दिनको समय छ भने बन्दीपुर, चितवन वा पोखराको छोटो यात्रा गर्न सकिन्छ। चारदेखि पाँच दिनको बिदामा इलाम, पोखरा वा लुम्बिनी घुम्ने योजना बनाउन सकिन्छ। एक साताभन्दा बढी समय छ भने रारा, मुस्ताङ वा अन्य टाढाका गन्तव्य रोज्न सकिन्छ।

यात्रामा धेरै ठाउँ समेट्न खोज्दा घुम्नेभन्दा बाटोमै बढी समय बित्न सक्छ। त्यसैले थोरै ठाउँ छान्ने तर त्यहाँ पर्याप्त समय बिताउने योजना बढी व्यावहारिक हुन्छ।

यात्रामा निस्कनुअघि केही तयारी पनि गरौँ

तिहारको समयमा धेरै मानिस घुमफिरमा निस्कने भएकाले लोकप्रिय गन्तव्यमा होटल र यातायातको चाप हुन सक्छ। त्यसैले सकेसम्म होटल, बस वा हवाई टिकट अग्रिम बुकिङ गर्नु राम्रो हुन्छ।

आफ्नो बजेटअनुसार यातायात, बसोबास, खाना र अन्य खर्चको हिसाब गर्नुहोस्। यात्रा सुरु गर्नुअघि मौसम र सडकको अवस्था बुझ्नुहोस्। आवश्यक औषधि, न्यानो कपडा, परिचयपत्र र प्राथमिक उपचार सामग्री साथमा राख्न नबिर्सनुहोस्।

घुम्न गएको ठाउँमा जथाभावी फोहोर नगर्ने, स्थानीय संस्कृति र परम्पराको सम्मान गर्ने तथा प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्ने कुरामा पनि ध्यान दिनुपर्छ।

यसपालिको तिहारमा नयाँ अनुभव सँगालौँ

चाडपर्वको बिदा सबै दिन घरमै बिताउनुपर्छ भन्ने छैन, न त सबै दिन घुम्नैपर्छ। केही समय परिवार र आफन्तसँग तिहार मनाउने अनि बाँकी समय घुमफिरका लागि छुट्याउन सकिन्छ।

कहिलेकाहीँ टाढाको गन्तव्यभन्दा नजिकैको कुनै शान्त ठाउँमा बिताएको एक दिन पनि लामो समयसम्म सम्झनामा रहन्छ। महँगो होटल, ठूलो खर्च वा लामो यात्रा नै राम्रो घुमफिरको आधार होइन। मन मिल्ने मानिससँग रमाइलो गर्दै नयाँ ठाउँ र नयाँ अनुभव सँगाल्नु नै यात्राको असली खुसी हो।

त्यसैले यसपटकको तिहारमा आफ्नो रुचि, समय र बजेट हेरेर एउटा गन्तव्य रोज्नुहोस्। केही दिनका लागि भए पनि नियमित व्यस्तताबाट बाहिर निस्कनुहोस् र आफ्नै देशका सुन्दर ठाउँलाई नजिकबाट चिन्ने प्रयास गर्नुहोस्।